Para Politikası Kurulu kararı açıklanmadan yazıyı bitirmem gerekti. Dolayısı ile para politikası hakkındaki düşüncelerimi bir başka yazıya bırakıyorum. Karar nasıl çıkarsa çıksın, önümüzdeki dönemde çok tartışılacağını sanıyorum.

Bir gözlemle başlayalım. Mayıs enflasyonu özellikle mali piyasalara tam soğuk duş etkisi yaptı. Benzer tepkinin Merkez Bankası'nda oluştuğunu PPK'nin acilen toplanmasından çıkartıyoruz.

Mantıken iki ihtimal olabilir.

Bir: Enflasyon mayısta ani ve beklenmedik patlama yapmıştır. Yani sorun enflasyondadır.

İki: Mayıs ayı enflasyonu trend içindedir. Sorun, enflasyondaki yükselişi daha önce göremeyenlerdedir.

Bu tür bilmeceleri sevdiğim biliniyor. Kimin neyi neden dediğini anlamayı kolaylaştırır. Kendi hesabıma sekiz ay öncesinden "oluşan iç talep balonu enflasyonist" diye uyarmaya başladım. Nedenlerini de uzun uzun anlattım.

Yıllandırılmış enflasyon
Konjonktür analizi ekonomide olup biteni gereken hassaslık düzeyinde ve zamanında saptayarak yapılabilir. Dolayısı ile makroiktisadın her aşamasında ölçme sorunları öne çıkar. Ölçme hatası yanlış teşhise, yanlış teşhis ise yanlış tedaviye götürür. Hasta ölür.

Enflasyon, ölçme zafiyetlerine çok müsaittir. Girift açmazlar taşır. Veri toplama ve endeks oluşturma aşaması bizi ilgilendirmiyor. TÜİK işini iyi yapıyor. 2003 bazlı fiyat endeksleri olumlu bir adımdır.

Gelelim verilerin tefsirine. Enflasyon endeksi çok farklı fiyat hareketlerinin toplamıdır. Tüm fiyatlar sürekli değişir. Mevsimlik ve geçici etkiler olur. İçinden enflasyonist talep ve maliyet baskılarını yakalamak tahmin edilenden çok daha zordur.

Basit yöntemlerden biri yakın geçmişteki enflasyonun yıllık temposuna bakmaktır. Önce endeksteki mevsimlik etki temizlenir. Sonra son üç ya da altı ayın enflasyonu yıllık hale dönüştürülür. Ben ikisinin ortalamasını kullanıyorum.

Enflasyon hedefi tüketici fiyatları endeksi TÜFE ile tanımlanmıştır. Analizde özel TÜFE alt kategorilerine de bakılır. Bunların aynı yönde davranması sonucu güçlendirir. Aksi halde ayrıntılara da girmek gerekir.

Yükseliş belirgindir
Ocak 2005'ten bugüne sonuçlar TÜFE ve trendi aşağıdaki grafiktedir. 2005 yazına kadar enflasyon eğilimi yüzde 8 hedefle tutarlı, hatta altındadır. Ağustosta enflasyon başını kaldırıyor. Eylülde hedefi aşıyor. Ve yükselişini sürdürüyor.

2006'da yüzde 5 enflasyon hedefinin tutmayacağı yılbaşında görülüyordu. 3 Ocak 2006 tarihli yazımda (aralık enflasyonu açıklanmadan) yıl sonu TÜFE artışını yüzde 6,9 tahmin ederken bu grafiği kullanmıştım.

"Resmi iktisatçılar" ise çok farklı telden çalıyordu. Onlara göre verimlilik artışı güçlü, yatırımlar yüksekti. Özel endekslerde enflasyon düşüyordu. Velhasıl talep baskısı yoktu. "Gece mezarlıktan geçerken ıslık çalanlar" benzetmesini o bağlamda yaptım.

Özetle, enflasyon geçen yaz şişmeye başlayan iç talep balonu ile yukarı döndü. 2006'da bu süreç hızlandı. Resmi iktisadın bunu saptamakta zorlanması başka bir bilmecedir. Onu da zamanı gelince çözeriz.