Ekim enflasyonunun beklentilerin üstünde çıkması enflasyon tartışmasını alevlendirdi. Enflasyondaki düşüşü çok önemsediğimiz biliniyor. O nedenle konuyu irdelemek ihtiyacını duyduk.

Önce enflasyondaki dalgaları trend değişikliğinden ayırdetmenin zorluğunu gösterdik. Ocak-Nisan 2003 arasında yıllık enflasyon yükseldi. Trend değişmiş gibi durdu. Mayıs 2003'te yükseliş sürdü. Ama ardından hızlı bir düşüş dönemi geldi.

İkinci olarak enflasyon beklentilerindeki sistematik kötümserliği tespit ettik. 2003 ve 2004 yılında enflasyonda yaşanan büyük düşüş öngörülmemişti. 2004'ün ikinci yarısında bile enflasyon beklentileri açıklanamaz şekilde yüksekti.

Bugün resmin tümüne bakıyoruz.

Düşüş eğilimi çok güçlüdür
Gazetedeki köşemde yer alan grafik son iki buçuk yılın tüketici enflasyonunu özetliyor. Çubuklar fiili enflasyonu gösteriyor. Yıllık enflasyon Temmuz 2002'de yüzde 42 iken 27 ay sonra Ekim 2004'te yüzde 9.9'a geriliyor.

Manzara çok nettir. Türkiye bu dönemde enflasyonla mücadelede müthiş başarılıdır. İmkansızı gerçekleştirmiştir. Üstelik, bunu piyasaların ve kamuoyunun hiç inanmamasına rağmen yapmıştır.

Noktalı kesikli çizgi dönem için en basit üstel (logaritmik) trendi gösteriyor. Kesikli çizgi ise biraz daha karmaşık, 6'ncı dereceden polinom trendi veriyor. Şimdi bu işler çok kolaylaştı. Excel programında tek komut istediğimiz trendi hesaplıyoruz.

Ne görüyoruz? Üstel trendle başlayalım. Enflasyonda düşüş eğilimi çok güçlüdür. Ancak, hızı hep aynı değildir. Kısa süreli yükselmeler de olabilmektedir. Yani bir yandan düşerken aynı anda enflasyon dalgalanmaktadır.

Temmuz 2002'den Şubat 2003'e kadar enflasyon trend değerinin altında seyrediyor. Mart 2003'ten Ocak 2004'e kadar trend değerinin üstüne çıkıyor. Şubat 2004'ten Eylül 2004'e kadar gene altta kalıyor. Ekim 2004'te yukarı çıkıyor.

Dalgalar eğilimi değiştirmez
Polinom trendle devam edelim. Dalgaları izleyebildiği için fiili enflasyonu daha iyi yansıtmaktadır. Trend değeri Ocak-Şubat ve Ekim-Kasım 2003'te enflasyon üstünde, Mart-Haziran 2003'te altında kalmıştır. Ekim 2004'te altındadır.

Mayıs-Eylül 2004 döneminde trend yükselmektedir. Ama Ekim'de tekrar düşüşe geçmektedir. Yukarı dalga bir yada iki ay daha devam etse bile tekrar düşüş ihtimali çok yüksek durmaktadır.

Neticede, enfasyondaki düşüşün devam edeceğini yani yükselme dalgasının geçici kalacağını iddia ediyoruz. Sayıları bu şekilde okuyoruz.