AKP iktidarı önündeki en büyük iktisat politikası sınavını IMF ile anlaşarak geçti. Ne yazık ki istikrar programının dördüncü gözden geçirmesinde yaşanan gecikmeler Türkiye'ye ve hükümete pahalıya maloldu. Gereksiz şekilde faiz ve kurlar dalgalandı. Felâket senaryosu üretim merkezlerine gün doğdu. Hiçbir nesnel temele dayanmayan konsolidasyon rivayetleri çıkartıldı. Hepsinin bedeli ekonomiye ve oradan hükümete çıktı.

Bu arada hükümetin ekonomik icraatı sürüyor. Sıcak gündemde ikisi de Hazine'ye yönelik iki madde var. Hazine'nin Maliye Bakanlığı'na bağlanması ve Hazine Müsteşarı'nın değiştirilmesi. Bugün ilkine bakacağım. Bürokratik atama konusunu bir başka yazıya bırakıyorum.

Tek işleve çok siyasi irade
Kamuda yönetim yapısının oluşmasında akılcı siyasi irade kadar rastlantıların ve kişiliklerin de payı vardır. 1990'larda koalisyon hükümetlerinin getirdiği parçalanmış siyasi irade kuraldı. Dolayısı ile pek çok akıldışı yönetim birimi kuruldu ya da varlığını sürdürdü.

Bu dağınıklıktan ekonomi yönetimi de nasibini aldı. Benzer işlevleri gören kamu birimleri arasında eşgüdümün tamamen kaybolması pahasına çokbaşlı bürokratik yapı kemikleşti.

Devletin varlığı vergilerin toplanmasına ve kamu hizmetlerine harcanmasına bağlıdır. Dilimizde "maliye" sözcüğü ile bu fonksiyonu ifade ederiz. Maliye, her devletin ordu, yargı, polis gibi temel işlevlerinden biridir.

Maliye teşkilatı 1980'lerin başında Özal tarafından bölündü.

Geri planda Özal pragmatizmi yatar. Maliye bürokrasisinin tutuculuğundan korktuğu için yapacağı değişime direnci kırmak amacı ile yeni birimler kurma yoluna gitti. Hazine Müsteşarlığı'nı Maliye Bakanlığı'ndan ayırdı.

Maliye ve Hazine'nin iki ayrı siyasi iradeye (yani bakana) bağlı iki bağımsız teşkilat olmasının o gün de bir anlamı yoktu, bugün de yoktur. Tek siyasi irade altında tek bir organizasyonda yer almaları doğrusudur.

Bence Maliye Bakanlığı
Dünyada böyledir. Gerek Anglosakson gerek kıta Avrupası geleneğinde Maliye Bakanlığı ülkenin ekonomi bakanlığıdır. Kamu maliyesini yönetirken aynı anda ekonomiyi de yönetir. Zaten iki işlevin birbirinden ayrışmasını tahayyül etmek imkânsızdır.

Değerli dostum Mahfi Eğilmez'den ilginç bir öneri geldi. Merkezi devletin tüm ekonomi yönetiminin içinde toplanacağı birime Ekonomi Bakanlığı demeyi daha gerçekçi buluyor. Bu teklifin içeriğine kesin katılıyorum. Ama şekil konusunda farklı düşünüyorum. Arkasında uzun bir tarih yatan maliye sözcüğünü önemsiyorum.

Özetle, Hazine, Dış Ticaret, Devlet Planlama Teşkilatı, Özelleştirme, Devlet İstatistik Enstitüsü vs. yakın geçmişte müsteşarlık, başkanlık, idare, vs. çeşitli adlarla farklı siyasi iradelere bağlı olarak sürdürülen işlevlerin tümünün Maliye Bakanlığı'nda toplanması yerinde bir karardır. Ekonomi yönetimini çokbaşlılığın getirdiği vahim dağınıklıktan ve hatalardan kurtarma yolunda ciddi bir adımdır. Destekliyorum.