Ocak-Kasım 2003 dış ticaret verileri Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından yayınlandı. Geçen yıl kamuoyunun dış ticaret ve dış açık konularına duyarlılığı yüksekti. Bu ilginin iki nedeni vardı.

Irak savaşı sonrasında döviz geriledi ve TL değer kazandı. Bu gelişme ihracatın duraklaması ve ithalatın patlaması korkularını canlandırdı. Yaz aylarında cari denge açığının 7 ila 10 milyar dolara tırmanacağına kesin gözle bakılıyordu. Aynı anda doların euro karşısında düşüşü hızlandı. Türkiye'de dövizle doların özdeşleşmiş olması optik yanılgıları derinleştirdi. Dolarla tutulan dış ticaret hesaplarını karıştırdı. Bu arada AB karşıtlarının dezenformasyon çabaları da yoğunlaştı. Türkiye'nin gümrük birliğinden zararlı çıktığını kanıtlayan (!) bir takım hesaplar piyasaya sürüldü. Velhasıl verileri dikkatle izlemek zorunlu hale geldi.

AB ve AB dışı ile dış ticaret
Yandaki tabloda 2002 ve 2003 yılları için Ocak-Kasım dönemi verileri karşılaştırılıyor. İlk iki sütun mutlak sayıları, son iki sütun ise bir önceki yıla göre yüzde değişimi gösteriyor. Parite değişiminin etkisini temizlemek için AB dış ticaretine euro cinsinden bakıyoruz. 2003'te hem AB'ye ihracat hem de AB'den ithalat artıyor. Ancak artış hızlarının seyri çok ilginç. Euro cinsinden AB'ye ihracat artışı 2002'de yüzde 8 iken bu yıl yüzde 10'a yükselmiş. Buna karşılık AB'den ithalat artışı yüzde 15'ten yüzde 14'e gerilemiş. 2003'te AB ile ticaretin Türkiye lehine geliştiğini söyleyebiliriz. AB dışı ülkelerle dış ticareti dolar cinsinden ifade ediyoruz. AB dışı ülkelerle geçen yıl yüzde 16 olan ihracat artışı yüzde 27'ye, yüzde 20 olan ithalat artışı ise yüzde 35'e yükseliyor. İlk farklılık burada gözüküyor. AB'den ithalat artışı 2003'de yavaşlarken AB dışından ithalat artışı hızlanıyor. Bu durum AB ve AB dışı ile dış ticaret açığının seyrini etkiliyor.

Toplam dış ticaret
Dolar cinsinden toplam ihracatın geçen yıl yüzde 16 olan artış hızı bu yıl yüzde 29'a yükseliyor. Aynı şekilde, dolar cinsinden ithalatın geçen yıl yüzde 20 olan artış hızı bu yıl yüzde 36'ya tırmanıyor. Doğallıkla dış ticaret açığı büyüyor. 2002'de 11,9 milyar dolar olan dış ticaret açığı 2003'de 6,4 milyar dolar artarak 18,3 milyar dolara tırmanıyor. Artışın 4,3 milyar doları AB dışı ülkelerle dış ticaret açığından, 2 milyar doları ise AB'den kaynaklanıyor.
Bir sonraki yazımda dış ticaretin bölgesel dağılımına bakmak istiyorum.