Türkiye 1995'te AB ile Gümrük Birliği Anlaşmasını imzaladı, 1 Ocak 1996'da anlaşma uygulamaya sokuldu. Yani bu ay gümrük birliğinin sekiz yılı doluyor. İlk günden itibaren gümrük birliğinin Türkiye aleyhine çalıştığını iddia edenler oldu. Şu günlerde tekrar seslendiriliyor.

Pazar günü bu soruya cevap aramaya başladık. Basit bir yöntem kullandık. Dış ticaretimizi AB ülkeleri ve AB-dışı ülkeler şeklinde iki gruba böldük. Her grup için 1995'den bugüne ihracatın ithalatı karşılama oranını hesapladık.

1995 ile son verileri (Ocak-Eylül 2003) karşılaştırdık. Gümrük Birliği sonrasında AB ile ihracatın ithalatı karşılama oranı 13 puan, AB dışı ile 4 puan yükseliyor. Böylece 1995'den 2003'e AB ile dış ticaret açığı toplam dış ticaret açığının yüzde 36'sından yüzde 22'sine geriliyor.

AB dışında dış ticaret açığı
Bugün madalyonun öbür yüzüne bakacağız. Ocak-eylül 2003 arası (dokuz aylık) dış ticaret verilerini kullanıyoruz. Bu dönemde Türkiye'nin toplam ithalatı 49 milyar dolar. Bunun yüzde 1'i, yani 500 milyon dolar üstünde ithalat yapılan 14 AB üyesi olmayan ülke var.

Yandaki tabloda bu ülkelerle dış ticaret sayıları yer alıyor. Sıralamayı en büyük dış ticaret açığından en küçüğüne doğru yaptık. Türkiye'nin AB üyesi olmayan önemli dış ticaret ortakları arasında sadece ABD ile dış ticaret fazlası var.

Türkiye'nin yüksek dış ticaret açığı verdiği ülkelerin özellikleri listeden hemen anlaşılıyor. Bir grup petrol (ve doğal gaz) ihracatçılarından oluşuyor: Rusya, İran, Ukrayna, Libya, Cezayir ve Suudi Arabistan. Diğer grupta Asya ülkeleri yer alıyor: Çin, Japonya, Kore, Hindistan ve Tayvan. Bunların dışında 2 milyar dolar dış ticaret açığı ile ikinci sırada yer alan İsviçre var.

AB üyesi olmayan bu 14 ülkeden toplam 18,9 milyar dolar ithalat yapılmış. 12 milyar dolar dış ticaret açığı verilmiş. AB'den ise 3,1 milyar dolar fazlası ile 22 milyar dolar ithalat yapılmış. Ama sadece 4,6 milyar dolar dış ticaret açığı verilmiş. Neden? Çünkü 14 ülkeye 6,9 milyar dolar, AB'ye ise 10,5 milyar dolar fazlası ile 17,4 milyar dolar ihracat yapılmış. Türkiye'nin AB ile gümrük birliğinden kazançlı çıkmasını temin eden işte bu ihracat artışıdır.