Dünkü gazetelerde hükümetin dış denge ile ilgili tahminlerde revizyona gittiği haberi çıkti. Bir hususu hemen belirtelim. Bu sayılar için "hedef" sözcüğünü kullanmak yanlıştır. Bunlar bürokrasinin tahminleridir.

Politika hedefleri değildir.

Yüzde 20 enflasyon para politikası için, yüzde 6,5 faiz-dışı fazla maliye politikası için hedeftir. Çünkü kamu otoritesi her iki büyüklüğü belirlemek ve denetlemek olanağına sahiptir.

Ama dış denge üstünde böyle bir gücü yoktur. Yeni sayılar şöyle: ihracat 43,5 milyar dolar, ithalat 61,5 milyar dolar, dış ticaret açığı 18 milyar dolar, turizm gelirleri 8,5 milyar dolar ve cari işlemler açığı 7,1 milyar dolar.

Ocak-mayıs ödemeler bilançosu
Geçen hafta Merkez Bankası 2003 yılı ocak-mayıs arası ödemeler dengesi gerçekleşmesini açıkladı. Bu dönemin Irak savaşını kapsadığına dikkati çekmek istiyorum, ithalat, iç talep, kur, turizm, vs. doğallıkla savaştan çok etkilendi.

Yani ocak-mayıs dönemi olağandışı faktörleri de yansıtıyor. Dış dengenin normal seyri hakkında fikir sahibi olabilmek için bence temmuz sonuçlarını beklemek gerekiyor, ilk beş ayda ihracat yüzde 31 artarak 17,8 milyar dolara, ithalat ise yüzde 32,5 artışla 24,8 milyar dolara ulaşmış.

Bu durumda beş aylık dış ticaret açığı da 5,1 milyar dolardan 7 milyar dolara yükselmiş.

Aylık ortalama dış ticaret açığı
1,4 milyar dolar tutuyor. Bu eğilimin devam etmesi halinde yıllık dış ticaret açığı 16,8 milyar dolara geliyor. Hükümet tahmini de zaten 18 milyar dolar.
Benim önemsediğim bir gösterge altin ithalatıdır.

Geçen yıla kıyasla yüzde 90 artarak 0,9 milyar dolara çıkmış. 2003'de altin ithalatının 2 milyar dolar sınırına gelerek bir rekor kırma ihtimali yüksek duruyor. Buna karşılık bavul ticaretinde beklendiği gibi bir gerileme söz konusu. Turizmdeki düşüşe rağmen hizmet gelirlerinde küçük bir kıpırdanma görülüyor.

Giderlerdeki azalmanın da etkisi ile net hizmet geliri yüzde 8 artarak 1,8 milyar dolar tutmuş. Yatırım gelirleri giderlerinden yavaş artınca o kalemdeki açık yüzde 17 büyüyerek 2,4 milyar dolara çıkmış. Bu üç kalemdeki toplam açık yüzde 70'lik artışla 4,8 milyar dolar tutuyor.

Maalesef işçi dövizleri paritenin olumlu seyrine rağmen yüzde 2 azalarak 1,3 milyar dolarda kalınca 3,5 milyar dolar cari denge açığı oluşmuş.

Net hata noksan
Dövizden TL'ye geçişi net hata noksan kaleminde izleyebiliyoruz. Ocak ve şubat aylarındaki belirsizlik sonucu - 2,2 milyar dolar olan net hata noksan martta 0,3 milyar dolar, nisanda 0,7 milyar dolar, mayısta ise 1,6 milyar dolar fazla veriyor.

Döviz kurunun haziran ve temmuzdaki seyri net hata noksan kaleminde fazlanın daha da yüksek çıkabileceğine işaret ediyor. Dış denge tahminlerimi bir sonraki yazıya bırakıyorum.