2003 yılı ödemeler dengesi sonuçlarını değerlendiriyoruz. Önce 2002 ve 2003 verilerini özetledik. Sonra beklentileri gördük. Cari işlemler açığını 7 milyar dolar tahmin edenlerin haklı çıktığını söyledik.

Böylece esas konumuza geldik. Ben böylesine büyük bir dış açığın olanaksız olduğunu savundum. O nedenle çok daha düşük dış açık tahminleri yaptım. Gene mi yanıldım?

Bilinen bir iktisatçı fıkrasını hatırlatalım. Nasıl "iyi iktisatçı" olunur? Dün yapılan tahminin bugün yanlış çıkmasını yarın olağanüstü güzel açıklayarak... İşin özü "olağanüstü güzel" sözcüklerinde gizlidir. Karar sizlerin. Bakalım, iyi iktisatçı olduğumu kanıtlayabilecek miyim?

Gene ölçme sorunları
Cari işlemler açığı konuşulduğunda genellikle 3-4 milyar doları aşmaz dedim. Ancak, hesaba mutlaka net hata-noksan kaleminin de dahil edilmesi gerektiğini hep ekledim. Neden?

Bir ekonomide sermaye kaçağının durması ve ters para ikamesinin başlaması dış denge hesaplarında önemli çarpıklıklar yaratır. Bunu anlamadan 2000-2003 arasında ödemeler dengesi gelişmelerini kavrayamayız.

Vatandaşın aldığı dolar o dönemin döviz gelirlerine yazılmaz. Döviz gelirlerinin olduğundan az kaydedilmesi cari işlemler dengesini olumsuz etkiler.

Güven tesis edilince vatandaş döviz satmaya başlar. Bu kez bozdurulan dövizin nereye yazılacağı sorunu çıkar.

Merkez Bankası'nın önünde iki yol vardır. Bir: Bozdurulan döviz görünmeyen gelir kalemlerine eklenir. İki: Bozdurulan döviz net hata-noksan kaleminde biriktirilir. İlk yöntemde hem cari açık hem net hata fazlası küçük, ikincisinde her ikisi büyük çıkar.

Dikkatinizi çekerim. Cari denge artı net hata toplamı olarak tanımladığımız dış denge iki yöntemde eşittir. Ekonominin gerçek dış dengesini o yansıtır. Cari denge ile net hata arasındaki dağılımı ise bir muhasebe kararıdır.

Mor gömlek giymeli mi?
Gerçekleşme neydi? Cari dengede 6,8 milyar dolar açık, net hata noksan kaleminde 5,2 milyar dolar fazla, toplamda 1,6 milyar dolar dış açık. Gelelim benim tahminlerime.

2003 başında yeni hükümet ve Irak krizi belirsizliğe yol açtı. Ocak başında dış dengede 1 milyar dolar fazla tahmin ettim. 2,6 milyar dolar iyimser kalmışım. Mayıs'ta iki belirsizlik ortadan kalktı. 6 Mayıs 2003 tarihli sunumda 2,1 milyar dolar cari işlemler dengesi açığı ve 1 milyar dolar net hata noksan kalemi fazlası yani 1,1 milyar dolar dış açık öngördüm. Hatam 5 milyar dolara iniyor.

Ekodiyalog ortağım Ege Cansen geçen hafta bana şık bir sataşma yaptı. Dış dengenin tartışılacağı programa "mor gömlek" giyerek gelmemi tavsiye etti. Yanlış tahminimin beni nasıl morarttığı böylece daha az görülürmüş. Makroekonomik eğilimlere bakarak ekonominin dış dengesini saptamak benim işimdir. Bürokratik muhasebe tercihlerini yansıtan cari işlemler dengesini öngörmek ise beni aşar. Bunlar önemli inceliklerdir. Mor gömlek konusunda kararı okuyucularıma bırakıyorum.