2003 yılı ödemeler dengesi Merkez Bankası tarafından açıklandı. Geçen yazımda analitik bir sunum üzerinden 2002 ve 2003 yılı sonuçlarını karşılaştırdım. Bugün dış denge tartışmalarına girmek istiyorum.

Bir hususu özellikle belirtmek gerekiyor. Yayınlanan geçici verilerdir. Merkez Bankası önümüzdeki aylarda bunlan değiştirecektir. 2002 yılı ödemeler dengesi verilerinin seyri ne demek istediğimizin anlaşılmasında yararlı olacaktır.

Geçici 2002 verileri Mart 2003'de yayınlandığında, cari işlemler dengesi -1,705 milyon dolar, net hata noksan kalemi ise - 415 milyon dolar çıkmıştı. Son yayınlanan veriler ise aynı sıra ile -1.522 ve + 149 milyon dolardır.

Demek ki geçici verilerden kesin verilere geçerken cari işlemler açığında 182 milyon dolar, net hata noksan kaleminde 564 milyon dolar, toplam 746 milyon dolar lehte düzelme olmuş. Örneğin Kasım 2003'de yayınlanan 2002 yılı net hata noksan kalemi -66 milyon dolardı. Yani Aralık ayında bile 2002 yılı verilerinde 215 milyon dolar artı revizyon yapılmış. 2003 verileri için benzer düzeltmeler beklenebilir.

Tahminler tuttu mu?
Pozisyonlan özetleyerek başlayalım. 2003 başından itibaren ithalatın ihracattan daha hızlı arttığı gözlendi. Yaz başından itibaren TL'de ciddi şekilde değer artışları yaşandı. Bu iki gelişme cari işlemler dengesinde büyük bir açık beklentisini güçlendirdi. Meslektaşlar arasında cari işlemler açığı için ilkbaharda 7 milyar dolar diyenler vardı. 10 milyar dolar bile telaffuz edildi. Hükümet de yaza doğru resmi tahminini 7 milyar dolara yükseltti.

Cari işlemler açığı beklentisinin zaman içinde evrimini Merkez Bankası beklenti anketinden izleyebiliyoruz. Ocak 2003'de 2 milyar dolar, Haziran 2003'de 6 milyar dolar, Eylül 2003'den itibaren 7 milyar doların üstüne çıkıyor.

Sonuçta açıklanan geçici veri de 6.8 milyar dolar oldu. Analizi burada kesersek, tereddüte mahal bir durum yoktur. Her şey çok açıktır. 2003 yılı dış açığını 7 milyar dolar civarında tahmin edenler haklı çıkmış, tahminleri tutmuştur. Nokta.

Ben yanıldım mı?
Ben ise çok farklı telden çalıyordum. Ekonominin genel gidişatı açısından bu kadar büyük bir dış açığın olanaksız olduğunu savunuyordum. Dolayısı ile genel kanının çok altında dış açık tahminleri yapıyordum. Ekonominin genel gidişatı ne demek? Birincisi IMF programı gereği fevkalade sıkı maliye ve para politikaları uygulanıyordu.

Tüketim ve yatırım artışı sonucu bir iç talep patlamasından kaynaklanacak bir dış açık söz konusu olamazdı. İkincisi, dışarıdan gelen olumsuz şok yoktu. ABD ve AB resesyondan çıkıyordu. Irak savaşı kısa sürmüştü. Yaz turizmi canlı geçmişti. Irak pazarı hareketlenecekti. Üstelik euro-dolar paritesi Türkiye lehine çalışıyordu. Açıklanan 6.8 milyar dolar cari işlemler açığı bu analizin yanlış olduğu anlamına mı geliyor? Ben gene yanıldım mı? Bugün yerim bitti. Salı günü devam edeceğim.