Bir önceki yazıda dış dengeye baktık. Hükümetin 2003 yılı için cari işlemler açığı tahminini 7.1 milyar dolara yükselttiğini söyledik. Ocak-Mayıs dönemi cari işlemler dengesi gelişmelerini ele aldık. Kendi tahminlerimizi bu yazıya bıraktık.

Dış açık bir süredir kamuoyunu çok meşgul ediyor. Geri planda Irak savaşı sonrasında TL'nin büyük ölçüde değer kazanması yatıyor. TL'deki değerlenmenin ithalatı patlatacağı, ihracatı ise engelleyeceği düşünülüyor.

Sütten ağzı yanan yoğurdu üfleyerek yermiş. 2000 yılında 10 milyar dolara tırmanan dış açığın 2001 krizinin temel nedeni olduğu inancı toplumda çok yaygın. Aynı olayın tekrarından korkuluyor.

İktisatçılar bu yıl cari işlemler açığını 6-7 milyar dolar civarında tahmin ediyorlar. Bu sayı resmi tahminle uyumlu. Tek tuk 9-10 milyar dolar telaffuz edenlere de raslanıyor. Benim hesaplarım biraz farklı.Yılbaşında 3 milyar dolar düzeyini öngörmüştüm. Fikrimi değiştirmedim.

Sayılar ne diyor
2000-2003 dönemi cari işlemler dengesi ana
kalemleri gazetedeki tabloda yer alıyor, ilk üç sütunda fiili gerçekleşmeyi, dördüncü sütun benim 2003 tahminlerimi veriyor. Son iki sütunda 2003'ün 2002 ve 2000'le farkı (milyar dolar) görülüyor.

İhracat, ithalat ve dış ticaret dengesi satırları DİE tarafından yayınlanan verileri yansıtıyor. Dış ticaret açığında 2002'ye kıyasla 4.3 milyar dolar bozulma var. Ama 2000'le kıyaslayınca ihracatın 16.5 milyar dolar, ithalatın ise 9.8 milyar dolar artması sonucu dış ticaret açığında 6.7 milyar dolar düzelme ortaya çıkıyor. Bence dış dengenin birinci anahtarı budur.

İkinci anahtar ise görünmeyenler dengesindedir.
Şubat krizi görünmeyen gelirde büyük ve açıklanması zor bir düşüşe yol açmıştır. Ben bunu kazanılan dövizin ülkeye getirilmemesi yani sermaye kaçağı olarak tefsir ediyorum.

Dolayısı ile normalleşme ile birlikte görünmeyen gelirlerde gizlenen sermaye kaçağının duracağını kabul ediyorum. Buna euro-dolar paritesinin turizm, navlun, işçi dövizi, vs. görünmeyen gelirlere olumlu etkisini de ekliyorum. Cari işlemler açığını 3.8 milyar dolar buluyorum.

Resmi tahminde dış ticaret açığı 18 milyar dolar ama cari açık 7.1 milyar dolar. Bu ancak görünmeyenler dengesinde 10.9 milyar dolar fazla halinde mümkün oluyor. Yani görünmeyen gelirlerin parite etkisine rağmen 2.1 milyar dolar düşeceği kabul ediliyor. Bu varsayım bana makul gelmiyor.

Yazılarımda önemini daima vurguladığım net hata noksan kalemini Temmuz verileri yayınlandıktan sonra ele almayı planlıyorum.