Haziran-ağustos arasında TEFE'de ciddi eksiler görüleceğini söyledik. Özel İmalat Sanayi (OİS) de eksiye geçebilir dedik. Hatta, bazı özel koşullarda TÜFE'nin bile eksi çıkabileceğini hatırlattık.

Haziran enflasyonu analizimizin doğru olduğunu gösterdi. Kısaca sayıları hatırlatalım. Haziran'da TÜFE, TEFE ve ÖİS sırası ile yüzde - 1,9, yüzde - 0,2 ve yüzde 0,2 çıktı. Türkiye'nin yakın tarihinde tam anlamı ile bir ilk yaşandı. Fiyatlar genel seviyesi ya sabit kaldı ya da düştü.

Aylık enflasyonun eksi çıkması yıllık enflasyonda da düşüşe neden oldu. Yıllık enflasyon TÜFE, TEFE ve ÖİS için sırası ile yüzde 29,8, yüzde 29,6 ve yüzde 24,7'ye geriledi. İlki l puan, ikincisi 4 puan, üçüncüsü ise 3,7 puanlık bir düşüşe tekabul ediyor.

Geçici olumsuz faktörler
Sayıları yakından izleyenler için bu gelişme şaşırtıcı değildir. 2002 sonu ve 2003 başında enflasyon açısından çok olumsuz bir dizi dış faktör devreye girmişti. Bunların etkisi çekildikten sonra enflasyonun 2002'de yakaladığı trende geri dönmesi kaçınılmazdı.

Daha önce de yazıldı ama hatırlatmakta yarar görüyorum. Olumsuz faktörlerin başında önce seçim ve yeni iktidar ardından Irak savaşı sonucu dövizin tırmanması geliyordu. Koşullar normalleşince döviz tekrar aşağı gidecek ve fiyatlar üstündeki maliyet baskısı tersine dönecekti.

İkinci faktör, Ecevit hükümetinin dolaylı vergi ve kamu ürünleri fiyatlarını seçim sürecinde baskı altına alması idi. Faiz dışı fazla hedefini tutturabilmek için yeni hükümet başta zamlı bir dönem geçirecek sonra zam süreci sakinleyecekti.

Üçüncüsü gene Irak savaşının etkisi ile dünyada ham petrol fiyatlarının yükselmesi idi. Bu artış zorunlu olarak iç fiyatlara yansıtıldı. Savaş bittikten sonra ham petrol fiyatı gevşedi. Yavaş da olsa Türkiye'de de enerji fiyatları düşmeye başladı.

Son olarak bu yıl kış çok sert ve uzun geçti. Önce ocak-mart dönemi tarım fiyatları çok arttı. Sonra tarım fiyatlarındaki düşüş gecikti. Ama eninde sonunda yaz mahsulü gelecek ve tarım fiyatları olağan mevsimlik düşüşünü yaşayacaktı.

Bir hatıra
Mayıs başında Türkiye'nin büyük holdinglerinden birinin yönetici kadrosuna ekonomi hakkındaki beklentilerimi anlattım. O tarihte yıl sonu için TEFE tahminim yüzde 16 civarında yer alıyordu.

Halbuki ocak-nisan dönemi (dört aylık) TEFE artışı yüzde 14.4'e ulaşmıştı. İzleyicilerden bazıları itiraz ettiler. "Hoca, ilk dört ayda yüzde 15, geri kalan sekiz ayda sadece yüzde 1 mi artacak" dediler. Cevabımı tekrarlamak istiyorum.

"İlk dört ay yüzde 15 olduğu doğrudur. Gelin şöyle bir hesap yapalım. İkinci dört ayda eksi yüzde 5, son dört ayda ise artı yüzde 6 olsun. Bu durumda yıl toplamı yüzde 16 eder. Ben de onu diyorum zaten".

TEFE'de mayıs-haziran toplam enflasyonu yüzde - 2,5 çıktı. Yukarıdaki hesap bana tutacak gibi geliyor. Mevsimlik etkiden arındırılmış enflasyona ve diğer konulara bir başka yazıda değineceğim.