İktisat politikası hataları karmaşık bir süreçte oluşur. Yanlış politika bilerek ve isteyerek yapılmaz. "Cehennemin yolu iyi niyetlerle döşelidir". Bazen teori yetersizdir. Bazen mevcut duruma teşhis yanlıştır. Sık sık ikisi de geçerlidir.

Yanlış politikayı destekleyenler de genellikle iyi niyetlidir. Politikayı yapanın analiz ve değerlendirmelerine katıldıkları yani politikanın doğru olduğunu düşündükleri için desteklerler. Politikanın tasanm ve uygulama döneminde bu durum doğaldır.

Yanlış politikanın olumsuz sonuçlarının ortaya çıkması zaman alır.

Ama eninde sonunda ekonomik göstergeler birer birer bozulmaya başlar.

İktisatçı zor bir yol ayrımına gelir. Çünkü bu noktadan sonra yanlış politikayı savunmakta ısrar sıkıntılıdır.

Dış açık ve yabancı sermaye girişi

Konjonktürle ilgili tezimi her fırsatta tekrarlıyorum. 2003'ten günümüze üç küsur yıl boyunca çok yanlış para politikası uygulandı.

Gecelik faizler hiçbir ekonomik mantığın açıklayamayacağı düzeylerde yüksek tutuldu.
Yanlış politikanın sonuçları 2005'te ortaya çıktı. TL aşırı değer kazandı.

Sanayi üretimi ve ihracat artışı yavaşladı. İçeride bir talep balonu oluştu. Enflasyon direnmeye başladı.

Ve en önemlisi cari işlemler açığı milli gelirin yüzde 7'sine dayandı.

Para politikasının yanlış olmadığını savunanların bu göstergeler karşısındaki tutumu çok ilginçtir. Bin dereden su getirerek aslında göstergelerin o kadar kötü olmadığını, dolayısı ile para politikasının da yanlış olmadığını kanıtlamaya çalışıyorlar.

Örnek olarak dış açıkla ilgili söyleme bakalım. 22 milyar dolar tutan 12 aylık cari işlemler açığının "küçük" ya da "önemsiz" olduğunu söylemek mümkün değil.

O nedenle vurgu dış açığın fi-nansmanındaki nitel düzelmeye taşınıyor.

Başta doğrudan yabancı sermaye yatırımı var. Son yılda 7.5 milyar dolar giriş, 1 milyar dolar çıkış, yani 6.5 milyar dolar net yabancı sermaye girişi olmuş. Benzer bir meblağ (6 milyar dolar) dış kaynak da borsaya gelmiş. Yani cari açık var ama finansmanı sağlam deniyor.

Dış fazla ve yabancı sermaye girişi

Tüm dünya Çin'in ekonomik başarısını hayranlıkla izliyor. Ben de vakit buldukça Çin ekonomisinin verilerine bakıyorum. Çin mucizesinin nedenlerini anlamaya çalışıyorum. Türkiye ile karşılaştırıyorum.

Dış açık için de öyle yaptım. Türkiye'de 7.5 milyar dolar doğrudan yabancı sermaye girişi 22 milyar dolar cari işlemler açığını sağlıklı hale getiriyor. Bu oranı Çin'e uyguladım.

Çin'e geçen yıl 60 milyar dolar doğrudan yabancı sermaye girişi var. Buradan Çin'in 200 milyar dolar cari işlemler açığı verebileceğini kolayca hesapladım.

Sonra verilere baktım. Durumun hakikaten çok kötü olduğunu gördüm. Çin son yılda 130 milyar dolar cari işlemler fazlası vermiş.

Evet, doğru okudunuz.

Hem 60 milyar dolar yabancı sermaye gelsin, sen üstüne 130 milyar dolar cari işlemler fazlası ver! Olur mu? Ne kadar büyük bir iktisat politikası hatası!

Belki Türkiye'den Çin'e iktisatçı ihracatı düşünülebilir. Arkadaşlarımızın çok kısa sürede Çin'in dış dengesine sağlığını kazandıracaklarına eminim.

Şaka bir yana, yukarıda söylediğim gibi, uzun dönemde yanlışta ısrar sıkıntı yaratır. İnsanı savunulamazları savunmak zorunda bırakır.

En akıllıca olanı, hatayı anlayınca kabul etmektir.