Stand-by Anlaşması'nın altıncı gözden geçirmesi IMF İcra Direktörleri tarafından bu hafta onaylandı. Zaten bir sorun beklenmiyordu. Böylece AKP Hükümeti iktidarının ilk yılında üçüncü kez IMF'den geçer not aldı.

Bir yıl öncesini, hükümetin yeni kurulduğu günleri günleri hatırlayalım. Genelde hükümetin IMF'nin talep ettiği bütçe disiplinine uymayacağı düşünülüyordu. Popülist politikalara geri dönülmesinden korkuluyordu.

Faiz dışı fazla hedefi tartışmaların odak noktasını oluşturuyordu. IMF, konsolide bütçede GSMH'nin yüzde 5'i, toplam kamu kesiminde ise yüzde 6.5'i kadar faiz-dışı fazla verilmesinde ısrar ediyordu. Piyasa iktisatçılarının önemli bölümü hükümetin bu hedefleri tutturabileceğine inanmıyordu. Maliye politikası hakkındaki tereddütler yaz aylarına kadar sürdü. Ancak sonbahar aylarında maliye politikasının programla uyumlu seyrettiği anlaşıldı.

Okuyucumuza küçük bir bilgi verelim. Her ayın başında Hazine geçmiş ayın bütçe dengesini nakit bazında bildirir. Profesyoneller o sayıya bakarak bütçe açığını ve faiz-dışı fazlayı hesaplayabilir. Ay ortasında ise ayrıntılı bütçe verileri Maliye Bakanlığı'ndan gelir.

Geçen hafta Ocak-Kasım 2003 dönemi 11 aylık bütçe gerçekleşmesi açıklandı. Geriye bir tek Aralık kalıyor. Yani temel eğilimlerde bundan sonra bir değişme olma ihtimali yoktur. Kasım sonuçları 2003 bütçe sonuçlarını görmek için yeterlidir.

Gazetedeki tabloda ana kalemler itibarıyla özet bütçe gerçekleşmesi yer alıyor. İlk iki sütunda 2002 ve 2003 yılları Ocak-Kasım dönemi gerçekleşmesi gösteriliyor. Bunlar fiilen yayınlanan sayılardır.

Üçüncü ve dördüncü sütunlarda ise 2003'le 2002'yi karşılaştırmak için enflasyon etkisi temizleniyor. Tüketici fiyatları endeksini kullanıyoruz. Her iki yılın sayılarını Kasım 2003 fiyatları ile ifade ediyoruz. Buradan son sütunda reel değişimi hesaplıyoruz.

Reel olarak vergi gelirleri yüzde 10, faiz dışı harcamalar yüzde 3.5 artmış. Merkez Bankası'nın bu yıl temettü dağıtmaması diğer gelirlerdeki azalmanın temel nedenidir.

Faiz-dışı fazla
2003 yılında cari fiyatlarla GSMH 360 ktr. TL tahmin ediliyor. Buna göre, toplam kamu faiz dışı fazla hedefi 23.4 ktr. TL, konsolide bütçeye düşen bölümü ise 18 ktr. TL tutuyor.

Kasım sonu itibarıyla konsolide bütçe faiz dışı fazlası 20.2 ktr. TL ile hedefin üstüne çıkmış durumda. Aralık ayında bir miktar eksi çıksa bile hedefin tutturulmasında bir sorun olmadığı anlaşılıyor.

Yapısal reformlarda bazı gecikmeler olmasına rağmen IMF ile ilişkilerin sağlıklı seyretmesinin geri planında hükümetin bütçede disiplini sağlaması yatmaktadır. Mevcut olumlu konjonktürü kalıcı hale getirecek olan da disiplinin devam etmesidir.