Irak savaşının sona ermesinden sonra döviz kuru ve TL faizleri gözle görülür şekilde gevşedi. Örneğin euro nisan başında 1.860.000 TL'ye kadar tırmanmıştı. Dün 1.700.000 TL'nin altında seyrediyordu. Faizde de 15 puana kadar varan düşüşler yaşandı.

Bir kesim her iki gelişmeyi spekülatörlere yani komplolara atfediyor. Dünyanın her yerinde karmaşık olayları komplo teorileri ile açıklayan çevreler vardır. Türkiye komplo teorilerinin yaygınlığı açısından dünya ortalamasının epey üstünde yer alır.

Spekülasyon daima olur. Mutlaka şu anda da birileri bonoda ve dövizde spekülatif alım ve satımlar yapıyordur. Ancak döviz kuru ve faizde böylesine büyük ve uzun süren bir hareket spekülatörlerin çapını aşar. İktisat politikalarına bakmak gerekir.

Anahtar maliye politikasıdır
Her fırsatta okuyuculara hatırlatıyoruz. Türkiye ekonomisinde istikrarın anahtarı maliye politikasıdır. Yani devlet bütçesinin seyridir. Bütçede milli gelirin yüzde 6,5'u olarak saptanan faiz-dışı fazla hedefi tutturulduğu sürece ekonomik istikrar sürer.

AKP hükümeti başlangıçta maliye politikasının önemini tam kavrayamadığına işaret eden davranışlar gösterdi. Yılbaşında mali piyasalarda yaşanan çalkantının bir nedeni Irak savaşı ise diğer nedeni de hükümetin mali disiplin kararlılığına güvenin kaybolması idi.

Neyse ki hükümet çabuk toparlandı. Gönülsüz gelir artırıcı ve gider azaltıcı tedbirler alındı. Faiz-dışı fazla hedefinin tutturulması hakkındaki tereddütler azaldı. Nisan sonundan itibaren faiz ve kurdaki gevşemenin esas nedeni bence bütçe performansıdır.

Ocak-nisan döneminde bütçe
Gazetedeki tabloda 2002 ve 2003 yılı için ocak-nisan dönemi için dört aylık bütçe sayıları yer alıyor. İlk iki sütun cari fiyatlarla fiili gelir ve giderleri gösteriyor. Sonraki iki sütunda gelir ve harcamalar Nisan 2003 fiyatları ile yeniden hesaplanıyor.

Onları karşılaştırarak ana kalemler itibariyle bütçe kalemlerinde reel değişimi buluyoruz. Dikkat edilirse bu yöntem dövizle (dolar yada euro) hesaplamaktan çok daha sağlıklıdır. Parite ve TL değerindeki dalgalanmalardan etkilenmez. Sayıların anlamı açıktır. Vergi gelirlerinde yüzde 14,2 reel artış diğer gelirlerdeki yüzde 16,1 reel azalışa rağmen toplam gelirlerin reel olarak yüzde 6,9 yükselmesini temin etmiştir. Buna karşılık faiz-dışı harcamalardaki reel artiş yüzde 3,1'de kalınca faiz-dışı fazla geçen yılın aynı dönemine kıyasla reel yüzde 20,2 artış göstermiştir.