Geçen hafta iktisat-ahlak ilişkilerine baktık. Üç temel kavramı tanımladık: Kural, kanun ve kurum. "Bedavacılık" zihniyetini ve kamusal alanda ahlaki değerleri yozlaştırmasını gösterdik. Vatandaş devlet ilişkisine ulaştık.

Sorunu açıklamak için kurumsal iktisatçıların araştırmalarına başvurduk. Fransa kökenli merkeziyetçi hukuk sistemini benimseyen devletlerde kötü yönetim ve yolsuzluğun daha yaygın olduğunu saptadık.

Sıra analizin mantıki sonucu olan bürokrasi-ahlak ilişkisine geldi. Diziyi onunla bitirecektim. Ama Merkez Bankası atamaları gerginliğe dönüştü. Yanlış anlamaları engellemek için bu önemli konuyu ileri tarihe atmaya karar verdim.

Bütçede yeni yöntem
Maliye politikasını çok önemsediğim biliniyor. Türkiye'yi 2001'de yaşanan mali krizden uygulanan
sıkı maliye politikasının çıkardığını her fırsatta söylüyorum. Bugünün istikrarlı makroekonomik ortamını tümü ile bütçe disiplinine malediyorum.

Dolayısı ile bütçe gelişmelerini çok yakından izlerim. En geç iki-üç ayda bir mutlaka bütçe verilerini okuyucularım için değerlendiririm. Ana eğilimler hakkında bilgilendiririm.

Bu yıl bir sorun var. Maliye Bakanlığı bütçe sınıflama yöntemini değiştirdi. Bunu olumlu bulduğumu hemen belirtmeliyim. Son yıllarda bütçe ve kamu maliyesinde önemli reformlar yapılıyor.
Şüphesiz AB üyeliği de bunda etkili oluyor.

"Madem olumlu neden sorun?" diyeceksiniz. Şöyle ki, sınıflama değişince bir önceki yılla karşılaştırma yapılamıyor. Bakanlık da bir türlü önceki yıllar bütçelerini yeni yönteme göre yeniden hesaplayıp yayınlamadı. Elimiz kolumuz bağlandı.

Yüksek faiz-dışı fazla
Düşük enflasyonlu ülkelerde maliye politikasının göstergesi bütçe dengesidir. Türkiye'de enflasyon hala yüksek seyrediyor. O nedenle bütçe gelirlerinden faiz-dışı bütçe harcamalarını düşerek elde edilen faiz-dışı bütçe dengesi izleniyor. Aynı zamanda IMF ile yapılan Stand-by Anlaşması'nda performans kriteri kabul ediliyor.

Ocak-Şubat döneminde bütçe 8.3 milyar YTL faiz dışı fazla verdi. 2006'nın yıl sonu faiz-dışı fazla hedefi 32.3 milyar YTL'dir. Yani yıllık hedefin dörtte birine (yüzde 26.5) iki ayda ulaşıldı.

Ancak, IMF bütçeye bazı bütçe gelirlerini faiz-dışı fazla hesabına katmıyor. Örneğin Ocak'ta ödenen Telekom özelleştirme geliri 1.4 milyar YTL'yi kabul etmiyor. Ayrıca IMF tanımlı faiz-dışı fazla gecikmeli yayınlanıyor.

Fortis Araştırma Bölümü Ocak-Şubat dönemi için IMF tanımlı bütçe faiz-dışı fazlasını hesaplamış. Yılın ilk iki ayında 6.5 milyar YTL ile geçen yıla kıyasla yüzde 24 artış bulmuşlar.

Bu artış oranı bütçe disiplininin 2006'nın ilk iki ayında güçlenerek sürdüğü anlamına geliyor.