2005 yılı Ocak-Mart dönemi (birinci çeyrek) milli gelir verileri DİE tarafından yayınlandı. Hemen belirtelim. Hazırlanan yeni milli gelir serisi yetişmedi. Sonbahara kaldıği söyleniyor. Dolayısı ile 1987 yılını baz alan eski seri ile devam edildi.

Milli gelir sayılarını çok önemsediğim biliniyor. Elbette sorunları var. Gecikmeli yayınlandığı için bugüne değil geçmişe bakıyor. Ciddi ölçme hataları olabiliyor. Gene de ekonomik konjonktürün en kapsamlı göstergesi olma vasfını koruyor. Yakın gelecekle ilgili tahminlerin oluşmasında çok işe yarıyor.

Herkesi en çok ilgilendiren soru ile başlayalım. Birinci çeyrek sayıları ekonominin bugün ve yarını hakkında ne gibi ipuçları taşıyor? Önce verilere bakacağız. Analizi daha sonraki yazılara kalacak.

Birinci çeyrekte üretim
Düşük enflasyon cari fiyatlarla milli gelir verilerini anlamlı kıldı. İlk kez cari fiyatlarla milli gelire bakıyoruz.

Ocak-Mart 2005 döneminde cari fiyatlarla yurt-içi katma değer (GSYİH) 93.5 milyar YTL, ülkeye kalan katma değer (GSMH) 93.1 milyar YTL olmuş. Aradaki 0.4 milyar YTL fark Türkiye'nin dış dünyaya ödediği net faktör geliridir.

Üretilen katma değerin dağılımını verelim. Tarımda 4.2 milyar YTL (yüzde 4.5), sanayide 25.7 milyar YTL (yüzde 27.5), inşaatta 3.5 milyar YTL (yüzde 3.8), ticaret ve otel-lokanta hizmetlerinde 18.7 milyar YTL (yüzde 20) ve ulaştırma-haberleşmede 14.1 milyar YTL (yüzde 15.1) üretilmiş.

Geçen yılın aynı dönemine kıyasla GSYİH'da tarımın payı 0.5 puan, ulaştırma-haberleşmenin payı 0.3 puan azalmış. Sanayi ve ticaretin payları 0.4 puan, inşaatın payı 0.6 puan artmış.

Bu durum sabit 1987 fiyatları ile hesaplanan reel büyüme verilerine yansımış. GSMH yüzde 4.8 büyümüş. Payı azalan kesimlerin büyüme hızı daha düşük, artan kesimlerin daha yüksek olmuş: tarımda sıfır, ulaştırma-haberleşmede yüzde 1.6 buna karşılık sanayide yüzde 5.5 ve inşaatta yüzde 16.5.

İlk çeyrekte harcamalar
Milli gelir muhasebesine göre üretilen katma değer tanım icabı harcamalara eşittir. Uygulamada "istatistiki hata" denen bir fark oluşur. Bu yıl - 4.3 milyar YTL hesaplanıyor. Harcamalar toplamı 97.8 milyar YTL çıkıyor.

Harcamaların dağılımını verelim. Özel tüketim 67.6 milyar YTL (yüzde 69.1), kamu tüketimi 13.2 milyar YTL (yüzde 13.5), yatırım 15.9 milyar YTL (yüzde 16.3), stoklardaki değişim 9.6 milyar YTL (yüzde 9.8), mal-hizmet ihracat 27.7 milyar YTL (yüzde 28.3) ve mal-hizmet ithalatı (eksi) 36.3 milyar YTL tutuyor.

Geçen yılın aynı dönemine kıyasla toplam harcamalarda özel tüketimin ve stokların payları 0.3 puan azalıyor. Kamu tüketiminin payı sabit kalıyor. Yaünmlann payı 0.6 puan, ihracatın ve ithalatın payları 2.6 puan artıyor.

Bu durum sabit 1987 fiyatları ile hesaplanan reel değişime yansıyor. Büyüme hızı özel tüketimde yüzde 4, kamu tüketiminde yüzde 4.3, yaünmlarda yüzde 6.9, ihracatta yüzde 11.3 ve ithalatta yüzde 9.3 hesaplanıyor.

Yerim bitti. Sayıların tefsiri daha sonraya kaldı.