Son iki hafta sanal kitaplarımızı ve IMF ilişkilerini yazdık. Açıklanan yeni verileri değerlendirme fırsatını bulamadık. Gecikme için özür diliyoruz. Diğer meslektaşların söylediklerini tekrarlamamaya çalışacağız.

Nisan sonu itibarıyla dış ticaret sayılan ve ödemeler dengesi yayınlandı. Mart sonuçlarını ayrıntılı şekilde ele almıştık. 2004'te dış dengenin üç ana belirleyicisi turizm, ithalat ve net hata noksandır. Üçü için de yaz ayları kritiktir.

Haziran enflasyonu beklentilerin ciddi şekilde altında açıklandı. Nisan'da döviz kuru hızla tırmanmıştı. Uluslararası piyasalarda hammadde fıyatları da yükseliyordu. Ona rağmen tüketici enflasyonu yıl sonu hedefinin 3 puan altında seyrini sürdürdü.

Ekonomi rekorlar kırıyor
Ocak-Mart 2004 (birinci çeyrek) milli geliri en yoğun ilgiyi çeken veri oldu. 2003'ün birinci çeyreğine kıyasla
GSMH'nın yüzde 10.1, GSMH'nın ise yüzde 12.4 büyüdüğü anlaşıldı.

Eldeki milli gelir serisi 1987'den başlıyor. Toplam 65 çeyrekten oluşuyor. Bunlar içinde GSMH büyüme hızı 10.1 in üstünde olan sadece beş çeyrek buluyoruz. Üçü ikinci çeyreklerde gerçekleşmiş. Biri de 2004'ün son çeyreğindeki büyüme.

Yani 1987'den bu yana büyüme sadece bir tek birinci çeyrekte daha yüksek olmuş. Ondört yıl önce, Ocak-Mart 1990 döneminde GSMH'nın yüzde 10.7 arttığını görüyoruz.

GSMH'da durum daha net. 1987'den bugüne sadece iki çeyrekte büyüme hızı daha yüksek. Üstelik ikisi de ikinci çeyrekte. Biri 1990'da, diğeri kriz sonrası yıl 1995'te. Eldeki seride en yüksek birinci çeyrek GSMH büyümesi bu yıl gerçekleşiyor.

Seyfettin Gürsel adını benden önce koydu. "Muhteşem büyüme dedi. Bence çok yakıştı. Bu yılın ilk üç ayı ekonomide son onyedi yılın en parlak dönemidir. Rekor yüksek büyüme rekor düşük enflasyonla beraber gerçekleşmiştir.

Üretken yatırımlarda patlama
Talep artışının genelde dengeli seyrettiğini söyleyebiliriz. Özel tüketim harcamaları yüzde 10.6 artıyor. Özel tüketimin tüm alt kalemlerinde sabit fiyatlarla tarihin en yüksek birinci çeyrek değerlerine ulaşıldığını izliyoruz.

Yeni konjonktürün en önemli farkı özel makina-teçhizat yatırımlarının rekor düzeyde artış göstermesidir. Bu kalem geçen yıla kıyasla yüzde 90 büyüyor. Gene sabit fiyatlarla tarihin en yüksek birinci çeyrek değerlerine çıkarak rekor kırıyor.

Özel kesimin makina-teçhizat yatırımları neden önemlidir? Birincisi, bu yatanlar ekonomiye bir sonraki dönemde daha fazla üretim yapma olanağını vermektedir. Yatırım ağırlıklı büyüme daima daha kolay sürdürülebilir.

İkincisi en az ilki kadar önemlidir. Özel kesim makina-teçhizat yatırımlarındaki güçlü artış, istihdam ve işsizlik açısından çok olumlu bir işarettir. Yaratılan ek üretim kapasitesi mutlaka beraberinde istihdam artışı getirecektir.

Ocak-Mart 2004 döneminde Türkiye, karamsarları bir kere daha mahcup etmiştir. Bundan sonra da mahcup etmeye devam edecektir.