Enflasyonun yılın ilk yarısındaki seyrini değerlendirmek için dört yazı planlamıştık. Temmuz başında üçü yayınlandı. Araya tatil girdi. Dördüncüsünü Temmuz enflasyonu çıktıktan sonra yazacağımızı söyledik.

Dalgalı kur sonrasını inceleyen bir gözlemcinin mutlaka dikkatini çekecek bir husus var. Dönem boyunca fiili enflasyon beklenen enflasyondan daima daha düşük çıktı. Yani enflasyon beklentileri hep yüksek kaldı.

Benzer bir gözlemi döviz kuru için de yapabiliriz. Fiilen döviz kuru birkaç kere aşağıya gitti. Ama kurla ilgili beklentiler hep yukarıya işaret ediyordu. Kur ve enflasyon tahminlerindeki ayni yönde yanılmanın birbiri ile yakından ilişkili olduğunu söyleyebiliriz.

Beklentilerin seyri
Gene Merkez Bankası tarafından her ay iki kere yapılan beklenti anketi verilerini kullanıyoruz. Gazetedeki tabloda Ocak-Ağustos 2003 dönemi için yıl sonu tüketici enflasyonu ve dolar kuru tahminleri yer alıyor. Karşılaştırma amacı ile anketten bulunan ortalamayı ve benim ankete verdiğim cevapları ayrı sütunlar halinde verdim.

2003 yılı için hükümetin tüketici enflasyonu hedefi yüzde 20 olarak ilan edilmişti. Ama piyasalar hedefin tutturulacağına inanmıyor. Ocak'ta enflasyon beklentisi yüzde 24.9 iken Nisan'da yüzde 27.3'e yükseliyor. Ağustos'ta yüzde 23'e geriliyor.

Benim tahminim istikrarlı şekilde ortalamadan daha düşük. Belli ki hedefin tutturulacağını baştan kabullenmişim. Yüzde 20 ve altında seyrediyor.

Yıl sonu dolar kuru beklentisi ise Ocak ayında 2.070.000 TL. Mart'ta bile yıl sonu için doların 2 milyon TL'nin üstünde kalması bekleniyor. Mayıs'tan itibaren yıl sonu için beklenen kurda hızlı bir düşüş yaşanıyor. Ağustos'ta 1.660.000 TLye iniyor.

Benim kur tahminim de istikrarlı şekilde ortalamadan daha düşük. Ocak'ta 1.85 milyon TL ile başlıyor. Ağustos'ta 1.52 milyon TL'ye geriliyor. Aradaki farkın bir bölümü de euro-dolar paritesini önce 1.1 almam, daha sonra 1.16'ya değiştirmem yatıyor.

Kur sürprizleri
Piyasa oyuncularının enflasyon beklentilerinin sistematik şekilde karamsar çıkmasının nedeni döviz kurunda oluşan aşağı hareketleri öngörememeleridir. Yani yanılgı enflasyon tahminlerinde değil, kur tahminlerindedir.

Sıkı maliye ve para politikasının döviz arz ve talebine etkileri yeterince değerlendirilmemiştir. Eski alışkanlıklar çerçevesinde kurun hep yukarı gideceği hesap edilmiştir. Tahminleri kurdaki yukarı hareketin getireceği maliyet enflasyonu belirlemiştir. Tablonun net bir şekilde bize gösterdiği budur.