Enflasyon bilmecesini çözmeye çalışıyoruz. Enflasyon hem 2002'de hem de 2003'de hükümet hedefinin altında gerçekleşti. Halbuki çoğunluk tam tersini, yani enflasyonun hedefin üstünde çıkmasını bekliyordu.

Tahminlerdeki sistematik yanılgı iki farklı hipotezle açıklanabilir. Ya enflasyon öngörülemeyen dışsal (olumlu) faktörler nedeni ile sürpriz yapmıştır. Ya da tahmincilerin analiz çerçeveleri yanlıştır. Ben ikincisini savunuyorum. Ekodiyalog ortağım Ege Cansen ilkine daha sıcak bakıyor. Salih Neftçi düşük enflasyonu dış dünyadaki gelişmelerle açıklıyor.

Anketin anlamı
2004'ün ilk Merkez Bankası Beklenti Anketi geçen hafta yapıldı. Aşağıdaki anket ortalamalarını, benim cevaplarımı ve hükümet hedeflerini bir tabloda özetliyoruz. Ne görüyoruz? Bu yıl tahminler hükümet hedeflerine çok daha yakın duruyor. 2003'de enflasyon hedefi yüzde 20, "consensus" tahmini ise yüzde 24.9 olmuştu. Enflasyonda 5 puan ya da yüzde 25'lik bir yukarı sapma bekleniyordu.

Bu yıl hükümet hedefi yüzde 12 iken tahmin yüzde 13.1 olmuş. Sadece 1.1 puan ya da yüzde 9'luk bir yukarı sapma öngörülüyor. Beklenen sapmanın yönü değişmemiş. Ama mutlak değerinde ciddi bir azalma var. Bunu anlamlı buluyorum. İlk hipotez doğru olsa, profesyonel iktisatçıların tahminlerinde bu yıl da önceki yıl gibi bir sapma oluşurdu. Çünkü 2003'deki olumlu dışsal faktörler raslantısaldır.

2004'e sarkmaları için hiç bir neden yoktur. Hatta, tersine, bu yıl olumsuz dışsal faktörler devreye girebilir. Dolayısı ile 2004'te enflasyonun kendi içsel dinamiği tarafından hedefin geçen yıl oranında üstünde belirleneceği varsayımı daha gerçekçidir.

Ama öyle yapmıyorlar. Tahminlerini hedefe yaklaştırıyorlar. Başka türlü söylersek, 2003'de (ve 2002'de) kullandıkları analiz çerçevesinin hatalı olduğunu kabul ediyorlar.

Bu tahminlerle enflasyonun 2002 ve 2003'de içsel nedenlerle hedefin altında gerçekleştiğini zımnen kabul ediyorlar.

"İyimser iktisatçı"
Tablodan "iyimser iktisatçı" sıfatını hala hakkettiğim çıkıyor. Halimden memnunum. Son iki yılda Türkiye ekonomisi iyimserlere gülümsedi. Bakalım bu eğilim 2004'te sürecek mi?

Bekleyelim, göreceğiz.