2003 yılı konsolide bütçe sonuçlan açıklandı. Konsolide bütçe teorik olarak devletin tüm gelir ve harcamalarını kapsar. Konsolide sözcüğü merkezi yönetime ek olarak harcamalarını "katma bütçe" ile yapan kamu kuruluşlarının da hesaba katıldığını ifade eder.

2000 öncesinde kamu maliyesinin çok önemli bir sorunu vardı. Konsolide bütçede görülmeyen harcamalar yapılıyordu. Örneğin kamu bankalarının faiz sübvansiyonu "görev zararı" adı altında bütçe dışında kalıyordu. Böylece bütçe maliye politikası yansıtma özelliğini kaybediyordu.

2000 sonrasında bu son derece tehlikeli uygulamaya son verildi. Şimdi bütçe kamu maliyesinde gerçek durumu yansıtıyor. O nedenle bütçe hedefleri ve gerçeklemesi iktisatçılar ve piyasalar tarafından çok yakından izleniyor.

Faiz-dışı fazla hedefi tuttu
Türkiye'yi 2001 krizine yüksek borç oranı ve yüksek faiz sarmalı taşıdı. Krizin tam bir kaos ve felâkete dönüşmesini ise bütçede yüksek faiz-dışı fazla verilmesi sağladı. Yüksek TL faizlerine rağmen kamu borcunun çevrilebilmesi yüksek faiz-dışı fazlalar sayesinde oldu.

2002'de toplam kamu kesimi için milli gelirin yüzde 6,5'u kadar faiz-dışı fazla hedeflenmişti. Ama erken seçim karan mali disiplini olumsuz etkiledi. Gerçekleşme yüzde 4 civarında kaldı.

2003'e yeni bir hükümetle girildi. Uzun süre AKP hükümetinin de faiz-dışı fazla hedefini tutturamayacağı beklentisi yaygındı. Fakat hükümet karamsarları şaşırttı. Bütçe disiplininden kopmadı. Hedefleri gerçekleştirdi.

Aşağıdaki tabloda 2002 ve 2003 yıllan için cari ve sabit fiyatlarla konsolide bütçenin temel büyüklükleri yer alıyor. Sabit fiyat olarak Aralık 2003'ü alıyoruz. Her ayın gelir ve harcamasını Aralık 2003'le çarpıyoruz. Böylece bütçe kalemlerini Aralık 2003 fiyatları ile hesaplıyoruz.

Cari fiyatlarla faiz-dışı fazla 18,8 ktr. TL olarak açıklandı. Geçen yıl 12,8 ktr. TL idi. Enflasyon düzeltmesini yapınca, Aralık 2003 fiyattan ile 2003 yılı faiz-dışı fazlası 20,2 ktr. TL'ye, 2002 ise 18 ktr. TL'ye yükseliyor. Birbirine bölünce faiz-dışı fazlanın reel olarak yüzde 12,1 arttığını saptıyoruz.

Vergi gelirleri arttı
Reel faiz-dışı fazlanın yükselmesi için mutlaka bütçe gelirlerinin faiz-dışı harcamalardan daha hızlı artması gerekir. Nitekim faiz-dışı harcamalar yüzde 2,9, bütçe gelirleri ise yüzde 4,5 artmış. Buradan hükümetin harcama artışını kısarken gelir artışını hızlandırdığını anlıyoruz.

Bütçe gelirlerinin ayrıntısına bakınca, esas büyümenin vergi gelirlerinde gerçekleştiği görülüyor. Geçen yıla kıyasla vergi gelirleri yüzde 13 artıyor. Diğer gelirlerdeki yüzde 25,2'lik azalma ise 2001 yılında çok yüksek kâr eden Merkez Bankası'nın 2002'yi kârsız kapatmasından kaynaklanıyor.

2003 yılında bütçe disiplinine uyulması ve faiz-dışı fazla hedefinin tutturulması çok olumlu bir gelişmedir. Sıkı maliye politikası 2003 yılında ekonomide yaşanan olumlu havanın ve geri gelmeye başlayan güven duygusunun esas nedenidir.