2003 yılı milli gelir ve büyüme verileri DİE tarafından yayınlandı. Maalesef kamuoyu hâlâ milli gelirin dolar değerleri ile ilgileniyor. Bu yaklaşımı her fırsatta eleştiriyoruz. Ama eski alışkanlıklar kolay terk edilmiyor.

İki dönem milli gelirini cari kurdan dolara çevirip karşılaştırmak çok yanlıştır. Çünkü cari dolar kuru sürekli değişir. Yani sabit bir ölçü birimi olamaz. Dolar cinsinden karşılaştırmalarda sadece satın alma gücü paritesi anlamlı sonuçlar verebilir.

Dönemler arası karşılaştırmalarda doğrusu DİE'nin yayınladığı sabit 1987 fiyatları ile milli gelir serilerini kullanmaktır. Ekonominin fiyat hareketleri temizlendikten sonra bulunan reel değişimini bunlar yansıtır.

Karamsarlar hep yanılıyor
Türkiye ekonomisi son iki yıldır sistematik şekilde karamsarlan yanıltıyor. Enflasyon, kur, faizler, ihracat, dış denge, büyüme vs. bütün veriler beklentilerden çok daha iyi geliyor.

Ocak 2003'te Merkez Bankası beklenti anketinde GSMH büyüme tahmini yüzde 4,3 olmuş. Nisan'da yüzde 3,2'ye iniyor. Yaz aylarında yüzde 5'i biraz geçiyor. Sonbaharda tekrar 5'in altına geriliyor. Mart 2004'te bile 2003 için büyüme yüzde 4,8 bekleniyor.

Buna karşılık 2003 yılında GSMH ve GSMH sırası ile yüzde 5,8 ve yüzde 5,9 büyüyor. 2002'de her ikisi yüzde 7,9 artmıştı. Böylece GSMH'da iki yıllık büyüme yüzde 14,3'e ulaşıyor. Dolayısı ile 2003 sonunda GSYİH ve GSMH 2000 yılı düzeylerinin sırası ile yüzde 3,4 ve yüzde 5,6 üstüne çıkıyor.

Son sayıları özellikle vurgulamak istiyorum. 2001 krizi mal ve hizmet üretimde büyük bir düşüşe neden olmuştu. 2003 içinde ekonomi krizin yaralarını tümü ile sarıyor. Üretim, yılı 2000 sonunda ulaştığı kriz öncesi tepe noktasının yüzde 5,6 üstünde bitiriyor. Krizden sonra Türkiye ekonomisinin tekrar hızlı büyüme rayına oturabileceğine inanmayanlar bu sayıları dikkatle incelemelidir.

Büyüme hızlanmaktadır
Gazetedeki köşemde yayınlanan tabloda milli gelirin ana harcama kalemleri yer alıyor. İlk sütunda 2003'ün ilk dokuz ayının, ikincide son altı ayının, üçüncüde son çeyreğin, son sütunda ise yıllık büyüme hızları gösteriliyor.

Neden böyle bir sunuşu tercih ettik? Yılın ilk yarısında Irak savaşı ve yeni hükümet hakkındaki belirsizliğin yarattığı olumsuz koşullar geçerli idi. "Fazilet dairesi" yaz başından itibaren çalışmaya başladı. Özellikle son çeyrekte kendini hissettirdi.

Son altı ay ve son çeyreğin bütün kalemlerde ilk dokuz aydan ve yıllıktan çok daha olumlu çıkmasının nedeni budur. 2004 açısından çok iyi haberdir. Ekonominin "iyi dengeye" yerleştiğine işarettir.

Bu arada, dış alem faktör gelirlerinde yaşanan büyük değişime özellikle dikkat çekmek istiyorum. Sermaye kaçağı, dış denge, stok değişimi ve büyüme arasındaki ilginç ilişkiyi önümüzdeki günlerde sorgulayacağız.