TMSF eski banka sahiplerinin borçlan dışında kalan tahsili gecikmiş kredi alacaklarını satışa çıkardı. NPL - Non Performing Loan, Tahsili Gecikmiş Alacak - TGA satışı olarak adlandırılan bu uygulama tüm dünyada 1980'li yıllardan bu yana finansal krizler sonrasında yaygın olarak kullanılmakta.

Finansal sistemdeki sorunlu kredilerin çözümlenmesini Varlık Yönetim Şirketleri - VYŞ (Asset Management Company - AMC) üstleniyor. Bu kurumlar kamu tarafından oluşturulan merkezi kuruluşlar (bizde TMSF, Kore'de KAMCO, Malezya'da DANA-HARTA v.b.) olduğu gibi, tamamen özel sektör tarafından da kurulabiliyor. Bazı örneklerde de karma çözümler tercih edilebiliyor. Merkezi kurumlar bizde de olduğu gibi, özel kanunlarla güçlendirilebiliyor.

Her krizin sebebi ve yapısı farklı olduğu gibi, ülkelerin içinde bulundukları koşullar ve hükümetlerin tercihleri - yoğurt yiyişleri- de farklı olabiliyor. Ancak bu konudaki tüm uygulamalar incelendiğinde kamu ya da yarı kamu kuruluşu niteliğindeki kurumların çözümleme konusunda daha az başanlı olduktan görülüyor. Çözümleme çalışmaları daha uzun sürüyor.

Bunun ardında birkaç sebep sayılabilir:

Politik baskı: Kamu ya da yarı kamu olarak kurulan bu kurumlar nihayetinde atanan kişiler tarafından yönetildiklerinden dolayı politik tercihlerden çok da bağımsız hareket etmeleri mümkün olamıyor.

Kaynak sorunu: Sorunlu aktiflerin tamamı batmış şirketlerden oluşmuyor. Bazı şirketler yeni kredi açılarak hatta gayrinakdi kredi imkanı tanınarak hayatiyetlerini devam ettirmeleri mümkün olabilirken, kamu kurumu niteliğindeki bu kurumların kısıtlı kaynaklarla bu şirketleri ayakta tutmaları mümkün olamıyor. Bu durumda da kurtulma şansı olan bir şirket dahi daha da zor duruma düşüyor.

Ahlaki erozyon: Sorunlu hale gelmiş bir kredi borçlusu, çözümleme süresi uzadıkça hem borcuna daha az sadık hale geliyor hem de diğer bankalara olan borçlan konusunda da benzer tavırlar sergilemeye başlıyor.

Personel-eleman: Kamu ya da yarı kamu olarak kurulan VYŞ'ler teorik olarak "sınırlı ömürlü" olarak kuruluyor. Bu nedenle bu kurumlarda çalışmak isteyecek kalifiye eleman bulunması sorun oluyor. Genellikle kamu kurumu olduklarından dolayı tahsilatların bir an evvel yapılmasını teşvik edecek "ikramiye" imkanı da olmadığından, bulunan elemanlar daha uzun süre maaş alabilmek için işi zamana yayıyorlar.

Tüm bu nedenlerle özellikle son yıllarda çözümlemenin hızlı olması, dolayısıyla krizin maliyetlerinin en aza indirilebilmesi için kamu çözümleme yönteminden çok özel sektörün başı çektiği çözümleme yöntemi daha çok tercih ediliyor.

Yukarıda sayılan sebeplere benzer nedenlerle TMSF'nin 20 Nisan'da başlayan ve 29 Ağustos'ta tekliflerin verileceği l milyar dolar nominal değerdeki alacaklarının satişı için ihaleye çıktı. Bu konuya yarın devam edeceğim.