Beklendiği gibi gecelik faizleri değil ama, Türk Lirası munzam karşılıklara ödediği faizleri indirdi.
Bankalar toplamış oldukları mevduatlar için Merkez Bankası nezdinde "munzam karşılık" ve "disponibilite" tutmak zorundadır. Özel finans kurumlarının ise sadece munzam karşılık bulundurma zorunluluğu vardır. Bir tür rezerv olarak düşünülebilecek bu karşılıklar; bankalarda veya ÖFK'larda ani nakit çıkışlarında kullanılmak üzere; nakit veya nakte en kısa zamanda çevrilebilir nitelikteki kıymet olarak tutulurlar.
Munzam karşılıklar ve disponibilite, Merkez Bankası'nın piyasadaki para arzının kontrolü için kullandığı en önemli araçlardandır. Türk Lirası veya yabancı para olmasına göre farklı oranlarda munzam karşılık ve disponibilite olarak tutulur. Oranları Merkez Bankası tarafından saptanır.
Son oranlar:
...........................Bankalar (%)............ÖFK
...........................Munzam........Disp. Munzam
TL mevduatlar.........6.................4...........6
Döviz mevduatlar...11.................1..........11
Munzam karşılıklar; mevduatların belli bir yüzdesi olarak Merkez Bankası'ndaki iki günlük ihbarlı hesaplarda nakit olarak tutulur. TL mevduatlar için yine TL cinsinde munzam yatırılırken, DTH'lar için dolar veya euro cinsinden munzam yatırılmaktadır.
Disponibilitenin ise devlet tahvili, Hazine bonosu veya nakit olarak yine Merkez Bankası'ndaki özel hesaplarda tesis edilmesi zorunluluğu vardır. Bankaların genel tercihi, disponibilite hesaplarında -daha yüksek faiz kazanabilme imkanından dolayı- bono veya tahvil tutmak yönündedir.
2001 yılında; kriz sonrasında bankaların kaynak maliyetlerini düşürmek amacıyla; TCMB daha önceden faiz vermediği munzam karşılık hesaplanna da faiz ödemeye başladı. Öncesinde bankalar bu hesaplar üzerinden faiz kazanamıyorlardı. Bu durum bankaların ellerindeki kullanılabilir mevduatın maliyetini artırıyor, maaliyet artışı da doğrudan kredi faizlerine yansıyordu. Alınan bu kararla krediler için kullanılan kaynağın maliyeti azaltılmış oldu.
Döviz karşılıklarına ödenen faizler haftalık bazda gözden geçirilip açıklanırken, TL için Merkez Bankası daha esnek davranmakta ve politikaları doğrultusunda faiz oranı belirlemekte.
Dün yapılan bir açıklamayla 22 Mart'tan bu yana yüzde 14 olan TL karşılıklar için ödenen faiz oranları 25 Ağustos'tan itibaren yüzde 12,5'a düşürüldü. Bu indirim bankalar için iyi haber değil. Daha az faiz kazanacaklar.
Ancak bu indirim; bankalar için daha önemli olan gecelik faiz oranlarındaki muhtemel bir indirimin habercisiyse o zaman durum başka. Yandaki grafikte izleneceği gibi, Temmuz 2002 ile Ağustos 2003 arasında Merkez Bankası gecelik faizlerden bağımsız bir politika izlemiş gibi görünüyor. Daha sonraki aylarda ise gecelik faiz oranlarına paralel bir politika izlendiği görülüyor. Yaklaşık beş aydan sonra dün yapılan değişiklikle, TCMB muhtemel faiz hareketine önceden önlem almış gibi görünüyor.
