Merkez Bankası (MB) "temkinli duruşla" faizleri 25 baz puan indirdi. Görünüm raporunda da belirtildiği gibi Kasım'da TEFE yıllık bazda yüzde 7.61, ÜFE ise yüzde 1.6 oldu.


Kasım'da TEFE beklentilerin üzerinde yüzde 1.4 artarken, ÜFE beklentilerin aksine yüzde 0.95 düştü. Ekim'de yıllık bazda yüzde 2.57 olan ÜFE'deki azalıştaki en önemli faktör, petrol fiyatlarındaki yüzde 12.02'lik gerileme. MB raporunda da belirtildiği gibi, tüketici enflasyonu yüksek. Buna bakarak faizin düşmemesi hatta artması gerektiği savunulabilir. Nitekim raporda "kısa dönemde sabit kalma olasılığının güçlendiğine" değiniliyor.

TEFE'nin yüksek olması yerine acaba üretici fiyatlarının düşük olduğu söylenebilir mi? Bence içinde bulunduğumuz ortamda daha doğru bir saptama olur. Üretici fiyat endeksinde petrol fiyatlarının önemli bir yeri var. Yılbaşındaki 40 dolar seviyelerinden 67 dolara çıkan ve yıl ortalaması 55 dolara yakın seyreden petrol fiyatlarına rağmen ÜFE rakamı yüzde 1.6'da kaldı.
Eski bir araştırmadan hatırladığım; petrol fiyatlarında yüzde 10'luk artış enflasyona yüzde l yansıyor. Bu yılbaşında 40 dolar olan petrolün yıl ortalaması 55 dolar civarında. Bu da yaklaşık yüzde 37'lik bir artışa, enflasyona da yüzde 3.7'lik bir yansıma anlamına geliyor ki, ÜFE'deki artiş sadece yüzde 1.6 ile sınırlı kalmış durumda. Petroldeki artışın etkilerini en aza indiren temel unsur kurların neredeyse yılbaşına göre aynı kalması. Hatta reel faizler dikkate alındığında, değerlenmesi de cabası.

Dolayısıyla ÜFE'nin TEFE'ye göre düşük olmasının ardındaki temel faktör kur. Kurun düşük seyretmesinin ardındaki etken faiz.


MB önceleri faizleri daha fazla düşürmüş olsaydı kurlar bu denli düşmezdi, MB de altı defa müdahale etmek zorunda kalmazdı. Denebilir ki o zaman da enflasyon bu seviyelere kadar düşmeyecekti. Diğer yandan bu kez de cari enflasyon seviyelerinin sürdürülebilirliği sorusu gündeme geliyor. Faizdeki son indirime rağmen kur problemi sürecek görünüyor. Kurların düşük gitmesiyle sağlanan enflasyondaki basan, yurtdışından gelebilecek herhangi bir olumsuz etki nedeniyle sekteye uğrarsa; bu sefer hem enflasyonla, hem de herkesin 'üzerine yattığı' cari açıkla uğraşmak zorunda kalacağız.

Yapılması gereken çok daha önceleri faizlerin hızlı düşürülmesiydi. Bundan sonra yapılabilecek en akılcı hareket, bir miktar daha düşürüldükten sonra faiz farklarının azalmasını beklemek olmalıdır.