Geçtiğimiz Perşembe günü ABD'nin Eylül ayı dış ticaret açık rakamı 66.1 milyar dolar olarak açıklandı. Beklentilerin 61 milyar dolar olduğu bir düşünülürse fark oldukça büyük. Buna rağmen dolar euro paritesi 1.1799'a kadar çıktı ancak buralarda tutunamayarak Cuma günü 1.1672 seviyelerine kadar geriledi.

Geçtiğimiz yıl sonuna doğru parite 1.32'li seviyelerdeyken, tüm piyasalarda 1.40'lar konuşuluyordu. Bu tahminin gerçekleşme ihtimalinin düşük olduğuna, eurodaki yükselişin ABD ekonomisindeki zaafiyetierden ve dolar faizlerinin düşüklüğünden dolayı olduğuna değinmiş ve 2-3 yıllık bir dönemde yeniden 1.08-1.10 seviyelerine gelineceğini belirtmiştim. Bu düşüş tek hamlede olamaz. Fasılalarla olması doğal. Bakıldığında ABD dış ticaret açığı Katrina kasırgaşıyla yeni bir rekor kırdı. Bir önceki rekor Şubat ayında 60.4 milyar dolar ile kırılmıştı. O dönemde parite 1.27'lerden yeniden 1.34'lere yükselmişti. Peki ne oldu da çok daha yüksek bir düş ticaret açığına rağmen parite 1.1740'dan ancak 1.1799'a kadar yükselebildi, buralarda tutunamayıp 1.1670'lere döndü.

Burada bir kaç faktöre değinmek gerek. İlki o dönemde ABD 10 yıllık faizleri yüzde 4'ün altındaydı, bugünlerde 4.60'lara yakın ve yüzde 5'lere kadar yükselmesinden konuşuluyor. Diğer yandan FED'in faizleri yüzde 5'lere çıkarması konuşuluyor ki bu önemli bir seviye.

Düzeltme gelebilir

Önümüzdeki dönemde ne olur? Tabii ki nokta tahmin zor. Ancak görünen paritenin 0.8250 ile 1.3650 arasındaki büyük hareketinin önemli düzeltme seviyelerinden olan 1.16 seviyesini görmesi oldukça büyük bir olasılık. Buradan bir düzeltme gelebilir ve parite yeniden 1.20 ve hatta 1.2250 seviyelerini görebilir. Buna Avrupa Merkez Bankası'ndan (AMB) gelebilecek bir faiz artışı, Almanya'da koalisyonun kurulması gibi konular neden teşkil edebilir.

Yine de akılda bulundurmakta fayda var! önümüzdeki iki yıllık perspektifte 1.0950-1.10 seviyesi resmin içinde. Hatta 1.06 seviyesinden bile söz etmek mümkün. Bu beklentinin ardında da iki temel sebebi sayabiliriz. İlki FED'in faizleri. AMB'den daha önce ve daha fazla arttırma ihtimali. Diğeri de özellikle 2006 yılında Çin'e yapılacak revalüasyon baskısı.

Çin'i önümüzdeki yıl yakından izlemekte fayda var. Zira ABD'nin Eylül ayındaki 66.1 milyar dolarlık dış ticaret açığının üçte biri Çin'e karşı verilmiş. Bu denli yüksek bir açığın azalmasının ilk koşulu Çin parasının daha hızlı revalüe edilmesinden geçiyor. Eğer ABD bunu başarabilir, Çin'in büyümesini yavaşlatabilir ise bu tüm dünyanın işine gelecektir. Özellikle başta petrol olmak üzere emtia piyasalarındaki baskının azalması açısından önemli.

Euronun değer kaybetmesiyle zorlanacak Türk ekonomisi de, Çin ile rekabette bir adım öne gecebilirse kayıplarının bir kısmını telafi etme imkânı bulabilecektir.