İzmit’in en yoğun noktalarından Fethiye Caddesi’nin hemen yanında bulunan Orta Hamam’ın geçmişi 16. yüzyıla kadar uzanıyor. Mehmet Bey Hamamı olarak da bilinen tarihi yapının Mimar Sinan tarafından inşa edildiği resmi kültür envanterinde yer alırken, hamamın kesin yapım tarihi konusunda farklı değerlendirmeler bulunuyor.
İzmit kent merkezinde yüzlerce yıllık geçmişiyle ayakta duran yapılardan biri de Mehmet Bey Hamamı, İzmitlilerin yaygın olarak kullandığı adıyla Orta Hamam.
Tepecik Mahallesi’nde bulunan tarihi hamam, günümüzde yoğun yapılaşmanın ve ticari hayatın ortasında Osmanlı döneminden kalan önemli yapılardan biri olarak dikkat çekiyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Portalı’ndaki envanter kaydında yapının 16. yüzyılda İzmitli Mehmet Bey tarafından yaptırıldığı, mimarının ise Mimar Sinan olduğu belirtiliyor.
FEVZİYE CAMİİ İLE BAĞLANTILI
Hamamı yaptıran Mehmet Bey aynı zamanda Fevziye Camii’nin de banisi.
Dönemin vakıf sistemi içerisinde cami, hamam ve ticari yapıların birbirleriyle bağlantılı şekilde kurulduğu biliniyor. Orta Hamam’ın da Fevziye Camii’ne gelir sağlamak amacıyla oluşturulan vakıf yapıları arasında bulunduğuna ilişkin kayıtlar mevcut.
KESİN YAPIM YILI BİLİNMİYOR
Fevziye Camii için 1576 yılı açık şekilde belirtilirken, Orta Hamam’ın kesin inşa tarihini ortaya koyan bir kitabe bulunmuyor.
Kültür Portalı yapının tarihini “16. yüzyıl” olarak kaydediyor. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ise hamamın plan ve yapım özelliklerinin Pertev Paşa Hamamı’na benzemesi nedeniyle Mimar Sinan tarafından Pertev Paşa Külliyesi’nin inşası döneminde yapılmış olabileceğinin değerlendirildiğini aktarıyor.
Bu nedenle yapıyı kesin olarak 1576 veya 1579 yılına tarihlendirmek yerine 16. yüzyıl Mimar Sinan dönemi eseri olarak tanımlamak daha doğru kabul ediliyor.
1719 DEPREMİNDE YIKILDI
Orta Hamam da İzmit’in tarih boyunca yaşadığı büyük depremlerden etkilendi.
Arşiv kayıtlarına dayanan bilgilere göre hamam ve külhan bölümü 1719 depreminde yıkıldı ve daha sonra yeniden yapıldı. Yapının 17. yüzyılın sonlarında işletildiğine ilişkin kira kayıtlarının bulunması da hamamın o tarihten önce faaliyette olduğunu ortaya koyuyor.
YÜZYILLARDIR İZMİT’İN MERKEZİNDE
Tek hamam tipindeki yapı; soğukluk, ılıklık ve sıcaklık bölümlerinden meydana geliyor. Osmanlı hamam mimarisinin özelliklerini taşıyan yapı, geçirdiği onarım ve restorasyonların ardından günümüze kadar ulaşmayı başardı.
Bugün Fethiye Caddesi’nin hemen yakınında bulunan Orta Hamam, çevresindeki modern binaların arasında İzmit’in 16. yüzyıldan kalan Mimar Sinan mirasının sessiz tanıklarından biri olarak varlığını sürdürüyor.
