Memorial Şişli Hastanesi Organ Nakli, Genel Cerrahi ve Çocuk Cerrahisi Merkezi Başkanı Prof. Dr. Münci Kalayoğlu organ nakli hakkında bilgi verdi.
Türkiye’de organ nakillerinin büyük bir bölümü canlı vericilerden alınan organlarla gerçekleştiriliyor. ABD ve birçok Avrupa ülkesinde ise ölen insanların organlarıyla yapılan organ nakilleri ise ağırlıkta. Ülkemizde organ bekleyen kişi sayısı gün geçtikçe artıyor. Ancak organ bağışının istenilen düzeylere ulaşamaması nedeniyle oldukça kısıtlı sayıdaki hasta, organ nakliyle hayata dönebiliyor. Bu durum da canlıdan alınan organlarla yapılan nakillerin artmasına neden oluyor. İşte organ bağışı ve organ nakli ile ilgili gerçekler, organ nakli hakkında en çok sorulan sorular...
Organ bağışı yetersiz olunca canlı vericiler gündeme geliyor...
Şu bir gerçek ki kadavradan alınan organlarla nakiller yapmak birçok açıdan ideal. Hayatını kaybetmiş birinin toprağa gömülecek organları başka bedenlere hayat verebilir. Türkiye’de kadavra organ bağışının düşük seviyelerde olması, hastaları ve organ nakli merkezlerini canlıdan nakillere yöneltiyor. Büyük sağlık sorunları yaşayan ve hatta ölüm tehlikesi altındaki hastalarına faydalı olabilmek için yakınları gönüllü olarak organ veriyorlar. Bu şekilde yapılan nakillerde tamamen sağlıklı olan bir kişi ameliyat edilip, karaciğerinin bir kısmı veya bir böbreği alınıyor. Tıbbi olarak zorunluluğun olmadığı bir durumda sapasağlam birini ameliyat etmek istenmeyen bir durum olmasına rağmen, insanları yaşatmak için tek seçenek olarak karşımıza çıkıyor. Elbette canlı organ vericileri hem kanuni hem de tıbbi olarak inceleniyor. Eğer yapılacak ameliyatın vericinin sosyal durumuna, işine, aile yaşantısına veya sağlığına en küçük bir zararı olacağı düşünülürse bu kişilerden organ alınmıyor. Ülkemizdeki nakil süreciyle Avrupa ve ABD’deki süreç arasındaki en temel fark da organ kaynağı olarak canlıların veya kadavraların değerlendirilmesidir. Ancak nakiller uzman ellerde yapıldığı sürece başarı oranı arasında herhangi bir istatistiksel bir fark bulunmuyor. Bizde organ bağışında gelişmiş ülkeler seviyesine çıkılabildiğimizde hastaların akrabalarının organ vermek için ameliyat olmasına gerek kalmayacaktır.
İNSANLAR ORGAN BEKLERKEN HAYATINI KAYBEDİYOR
Organ bağışı için eğitim şart
Organ bağışı konusuyla ilgili herkesin bilgilendirilmesi çok önemli. Öncelikle şu soruyu sormak gereklidir: Organ bağışı niye hayat kurtarır? Çünkü organ bağışı yapılmadığı sürece insanlar organ beklerken hayatını kaybetmektedir. Oysa ki, bağış olduğu sürece yapılan organ nakilleri sayesinde hasta olan insanlar iyileşip, normal hayatlarına dönebilir.
Organ bağışının az olmasından ülke ekonomisi de şekilde etkileniyor.
Organ nakli bekleyen hastalar, ülke ekonomisi için yük oluşturmaktadır. Örneğin; karaciğer hastasının yaşam süresi 1-2 yıldır. Bu kişiler hastalıkları nedeniyle çalışamamakta, hastalık sürekli tedavi gerektirmekte, ilaç masrafları, hastaneye yatışları, enfeksiyon sorunları ve antibiyotik kullanımı gibi süreçler, devlete maddi bir yük getirmektedir. İyi merkezlerin yetersizliği nedeniyle bağışlanan kalplerin sadece yüzde 5’i kullanılabiliyor. Akut kalp yetmezliği olan kişiyi hayatta tutabilmek için suni kalp takılırsa bunun devlete maliyeti 120 bin dolar. Oysa ki, kalp nakli yapılırsa maliyet 20-30 bin lira olacaktır.
Bağışladığım organlar para ile başkasına satılabilir mi?
Hayır! Satılamaz. Bir insan öldükten sonra organları bağışlandığında, Organ Nakli Koordinasyon Sistemi devreye girer. Bu sistem gereğince bağışlanan organlar Sağlık Bakanlığı’nın Bölge Koordinasyon Merkezine (BKM) ve oradan da Ulusal Koordinasyon Merkezi’ne (UKM) bildirilirler. Organların merkezlere dağıtımı bu bildirimler sonucunda belirlenir.
Organ nakli iyi bir tedavi yöntemi midir?
Organ nakli, kronik organ yetmezliği olan hastaların kesin tedavisidir. Bu hastaların hayatta kalmalarının kesin çözümü, organ naklidir. Organ nakli yapıldığında hastalar içimizden herhangi birisi kadar sağlıklı bir konuma gelirler.
Organlar alınırken cenazenin bütünlüğü bozulur mu?
Kadavradan organ çıkarma işlemi, herhangi bir canlı ameliyatı kadar özenle yapılır. Organlar çıkarıldıktan sonra mümkün olduğunca estetik dikişlerle dikilerek, bedenin hiçbir şekilde zarar görmemesine büyük önem verilir O bedenler organların kıymetini çok iyi bilen hekimler için kutsaldır.
ORGAN NAKLİ SİSTEMİ NASIL KONTROL EDİLİR?
Sistem otokontrolden kurtulamayacak kadar komplekstir ve kalabalık bir ekip gerektirir.
Olası bir organ satışı durumunun üstünü örtemeyecek kadar çok kişi sistemin içinde bulunmaktadır.
O nedenle özellikle kadavra organ bağışlarında bir suistimal olması düşünülemez ve nitekim adli kayıtlara geçmiş hiç bir olay da yoktur. Canlı vericili nakillerdeki suistimaller de gizlenemez.
Kaldı ki, organ nakli ekibinin yanı sıra hastanelerin etik kurulları da gereken durumlarda devreye girmektedir. Yani bir organ nakli için yaklaşık 15 kişi bilgi sahibi olmaktadır.
Organ bağışı için yaş sınırı nedir?
Organ bağışı için yaş sınırı yoktur. Yeni doğan bebekten bile organ alınabilir. Kullanılacak organa göre organın yaşı belli bir risk oluştursa da yarını göremeyecek alıcılar için her yaşta ve koşuldaki organları kullanabilmek mümkün olabilir.
