Sismik izolatör nedir? Sismik izolatör depremde güvenliği sağlar mı? soruları Türkiye’de ve dünyada peş peşe yaşanan depremlerden sonra oldukça yoğun bir şekilde soruluyor. Elazığ’da yaşanan depremde 41 kişinin hayatını kaybetmesi, binaların yapımında kullanılan yeni teknolojileri gündem konusu yaptı. Deprem etkisine karşı koyan ve depreme dayanıklı yapılar oluşturulmasında kullanılan deprem izolatörü de bu teknolojilerden biridir. Peki, Sismik izolatör nedir? Sismik izolatör depremde güvenliği sağlar mı?
Elazığ depremi binalarda depreme dayanıklılığın ne kadar önemli olduğunu Dilek Apartmanıyla gösterdi. Depremin ardından vatandaşların, 872 deprem izolatörü sayesinde sarsıntının en hafif şekilde hissedildiği Elazığ Fethi Sekin Şehir Hastanesi’ne koşunca sismik izolatör konusu dikkat çekti. ‘Sismik izolatör nedir? Sismik izolatör depremde güvenliği sağlar mı?’ sorularına cevap aranmaya başlandı.
SİSMİK İZOLATÖR NEDİR?
Sismik izolasyon, deprem etkilerine karşı koymak konusunda geleneksel tasarım yöntemine yeni bir alternatiftir. Sismik izolasyonun dayandığı temel düşünce, yapıların doğal periyodunu, rezonans tehlikesi bulunan aralıktan uzaklaşacak şekilde değiştirerek, deprem nedeniyle oluşan eylemsizlik kuvvetlerini azaltmak ve deplasman ve enerji sönümleme talebini bu amaç için tasarlanmış olan sismik izolasyon ve enerji sönümleyici cihazlar üzerinde yoğunlaştırarak karşılamaktır.
Sismik izolasyonun temel amacı; yapının rezonans frekansını zeminin frekansından olabildiğince uzak tutmaktır. Sismik izolasyon, deprem etkilerine karşı koymak konusunda geleneksel yapı tasarım yöntemlerine kıyasla, depreme dayanıklı yapı tasarlamak için önemli bir yaklaşımdır.
Sismik izolasyonun binalarda kullanımı Amerikalı mimar Frank Loyd Wright ile başlamıştır. Wright’in kendi tasarımı olan Imperial Oteli’ni 1921’de tasarlarken, otelin inşa edildiği bölgede yaklaşık 20 cm. kalınlığında iyi bir toprak zeminin hemen altında yumuşak çamur olduğunu farkeder. Wright’in düşüncesi bu binayı yumuşak çamur üzerinde yüzdürerek sismik etkilerden yalıtmaktı. Bunu, binayı yumuşak çamurun üst kısımlarına kadar uzanan kazıklarla bağlayarak gerçekleştirdi. 1923 Büyük Kanto depreminde etrafındaki birçok bina göçerken depremi az-orta hasarla atlatan bu tarihi yapı, 1968 yılında yıkılarak yerine bir kopyası Japonya Nagoya’daki Meiji Mura Müzesi’nde yeniden inşa edilmiştir
SİSMİK İZOLASYONUN AVANTAJLARI
Sismik izolasyonun şüphesiz, en büyük avantajı yapı doğal periyodunu artırarak, yapıyı rezonans etkilerinden uzaklaştırmasıdır.
Kat deplasmanları azalacağı için yapısal ve yapısal olmayan elemanlarda hasar minimize edilmiş hatta engellenmiş olur.
Sismik izolasyonun güçlendirme yapılırken de avantajları vardır. Güçlendirme işlemi sırasında yapıda büyük değişiklikler yapmaya ve güçlendirme sürecinde yapıda fonksiyon kayıplarına gerek kalmaz.
Sismik izolasyon anlayışında ise eğilme deformasyonları, göreli kat ötelemeleri, çatlaklar ve plastik deformasyonlar önlenir ve yapısal ya da yapısal olmayan elemanlardaki hasar minimumda tutulmuş olur.
SİSMİK İZOLATÖR DEPREMDE GÜVENLİĞİ SAĞLAR MI?
Deprem Güvenliğinin Garanti Edilmesi Yer hareketi karakteristikleri, zemin koşulları, malzeme özellikleri, işçilik, matematik modellerin tutarlılığı gibi birçok faktör yapı davranışının beklenenden sapmasına sebep olur.
Sismik izolasyon sayesinde yapı çok daha yüksek güvenlikli bir sismik davranış gösterir ve idealden sapmalar karşısında çok daha az duyarlı olur
Hafif ve orta şiddetli depremlerde; yapısal elemanlarda, yapısal olmayan bileşenlerde veya bina içeriklerinde hasar olmaksızın direnç gösterebilmeli,
Büyük şiddette deprem etkisinde; izolasyon sisteminde göçme yapısal elemanlarda kayda değer hasar, yapısal olmayan bileşenlerde büyük ölçüde hasar ve konfor fonksiyonlarında büyük karışıklık olmaksızın karşı koyabilmelidir.
