Türkiye deprem kuşağında yer alan bir ülke olarak binaların depreme dayanıklılığı son depremlerle yeniden gündeme geldi. 6 Şubat’ta Kahramanmaraş merkezli meydana gelen depremler ev ve iş yerinin uygun şartlarda inşa edilmediğini ortaya çıkardı. Depreme dayanıklı bina inşaatında radye temel adı verilen teknik depreme kaşı dayanıklılık konusunda dikkat çekti. Peki, radye temel nedir? Radye temelli bina nasıl anlaşılır?
6 Şubat’ta meydana büyük deprem felaketinin ardından vatandaşlar depreme karşı dayanıklı olduğu konusu gündeme geldi. Radye temel, binanın oturtulacağı zemine boydan boya betonarme temellerin atılması anlamına geliyor. Bu teknik, ilk dönemlerde emniyet gerilmesinin düşük olduğu zeminlere yapılan inşaatlarda kullanılıyordu.
Radye temel nedir, nasıl atılır?
Radye temelin asıl mantığı, bina yükünün zemine eşit bir şekilde dağıtılmasıdır. Bu yüzden ilk olarak kazı işlemi yapılır. Ardından bu alana grobeton dökülür. Grobetonun kalınlığı binanın koşullarına göre değişiklik gösterebilir. Betonun üzerine temel kalıbı çakılır ve kalın demirler bağlantılı olacak şekilde betona sabitlenir. Radye temel, yer altı sularından etkilenmez ancak bunu sağlamak için betona izolasyon işlemi yapılmalıdır. Tüm işlemlerden sonra kalın bir beton dökülerek radye temel tamamlanır.
Radye temelin avantajları
Dprem anında binayı sağlam tutan radye temelin pek çok avantajı vardır. Öncelikle yapı yükü çok fazla olduğu zamanlarda zeminin dayanıklılığını artırır. Yapı yükünü zemine düzgün ve eşit bir şekilde yayar. Özellikle deprem bölgelerinde radye temel son derece güvenlidir. Temel zeminin büyük ve kendi içinde farklılık gösterdiği alanlarda farkı ortadan kaldırır.
Deprem anında binayla birlikte hareket eden radye temel binanın daha az hasar almasını sağlar. Yapılan araştırmalara göre radye temel depreme karşı en dayanıklı temellerden biri olarak kabul edilir. Radye temel deprem anında bina yükünü geniş bir alana yaydığı için toprak üzerindeki gerilimi azaltır.
Radye temel kaç şiddetinde depreme dayanır?
"Radye temel kaç büyüklüğünde bir depreme dayanır?" sorusuna net bir rakamla cevap vermek, mühendislik açısından doğru bir yaklaşım değil. Bir binanın deprem güvenliği, yalnızca temel tipine indirgenemeyecek kadar karmaşık bir konudur. Ancak uygun bir şekilde projelendirilip inşa edildiğinde, radye temeller 7.0 ve üzeri büyüklükteki depremlere karşı yapı güvenliğini sağlamada en etkili temel sistemlerinden biridir.
