Gümüşhane'nin Şiran ilçesine bağlı Çakırkaya Köyü'nde bulunan tarihi Çakırkaya Manastırı, sahip olduğu tarihi ve kültürel değere rağmen yıllardır bakımsız kalması nedeniyle yıpranmış durumda. Kaya içerisine oyularak oluşturulan tarihi yapının bazı bölümleri zaman içerisinde tahrip edilerek zarar gördü.
Çakırkaya Köyü'nün Kozağaç mevkiinde bulunan manastırın kesin yapım tarihi bilinmezken, tarihi kaynaklara göre yapı 13. ila 15. yüzyıllar arasına tarihleniyor. Yapının 1848 yılında Piskopos Jeremias Georgiades tarafından yeniden düzenlendiği ifade ediliyor. Yaklaşık 65 metre yüksekliğindeki kaya kütlesinin oyulmasıyla oluşturulan Çakırkaya Manastırı, doğal yapıyla bütünleşen görünümüyle bölgenin önemli tarihi eserleri arasında yer alıyor. Bu özelliği nedeniyle zaman zaman "Gümüşhane'nin Sümela'sı" olarak da anılan manastır, geçmişten günümüze ulaşan önemli dini ve kültürel miraslardan biri olarak öne çıkıyor.
Ancak tarihi yapı, sahip olduğu önemin aksine bugün yeterli ilgi ve korumadan uzak bir görüntü sergiliyor. Yıllar içerisinde bakımsız kalan manastırın bazı bölümleri define arama faaliyetleri ve diğer insan kaynaklı müdahaleler nedeniyle zarar gördü. Tarihi yapının korunması amacıyla 2016 yılında tescil işlemleri gerçekleştirilirken, sonraki yıllarda rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri de hazırlandı.
Çakırkaya Köyü sakini Baysal Kaya, manastırın geçmişine ilişkin bilgilerin büyük bölümünün köyde anlatılan rivayetlere dayandığını belirterek, "Biz buranın tarihiyle ilgili şu an için sadece 1800'lü yıllara kadar gidebiliyoruz. Eskilerimizin anlattığına göre burada Rumlar yaşıyormuş. Bu manastırın bu dağa oyulmasında Rumlar çalışmış. Karadeniz'in dini merkezi olarak burayı kullanmışlar. Trabzon'da Sümela Manastırı, burada Çakırkaya Manastırı'nı kullanmışlar fakat merkezlerinin burası olduğu rivayet ediliyor" dedi.
Manastırın geçmişte çok daha geniş bir yapıya sahip olduğunun anlatıldığını ifade eden Kaya, "Burada geçmişte yer altında, 20 dağın üzerinde de aynı şekilde olmak üzere toplam 40 oda bulunuyormuş. Fakat zamanla tahrip edildi, zamanın bölge sakinleri taşlarını kullanarak yapılar yapmışlar. Fakat burası harap halde, biz buranın restore edilip turizme kazandırılmasını istiyoruz" diye konuştu.
Çakırkaya Köyü Muhtarı Seyfettin Demir ise manastırın özellikle ziyaretçiler tarafından zarar gördüğünü belirterek, yapının bir an önce restore edilmesini istedi.
Demir, "Burası şu an virane halde, gelenler zarar veriyor. Buraya ziyaretçi çok geliyor. Hemen yakınımızda Tomara Şelalesi olduğu için geçenler buraya hep uğruyor, yoldan şikayet ediyorlar. Biz buranın bir an önce restore edilmesini ve turizme kazandırılmasını istiyoruz" ifadelerini kullandı.