Haberin Devamı

Buğdayın en büyük düşmanı Ug99 kara pas hastalığı hızla yayılıyor. Hastalık 1 milyar kişiye açlık riski yaratıyor. Türkiye ise şimdilik Ug99’dan fazla etkilenmedi.

Türkiye’den geçen yıl test için Kenya’ya gönderilen buğday çeşitlerinin sadece 11’inin dünyayı tedirgin eden Ug99 kara pas hastalığına karşı dayanıklı çıktığı ortaya çıktı. İlk olarak 1999 yılında Uganda’da buğday bitkisinde tespit edilen, zehirli gövde mantarı kara pasın yeni bir ırkı olan Ug99, 2008 yılında sınır komşumuz İran’a kadar yayıldı.

Görüldüğü yerlerde edipemilere ve büyük ekonomik kayıplara sebep olan ancak şu ana kadar Türkiye’de varlığı tespit edilmeyen Ug99 ırkı için 2009’da acil eylem planı hazırlanması amacıyla Tarım ve Köyişleri Bakanlığı bünyesinde 4 ayrı çalışma grubu oluşturuldu. Bu gruplar, hastalığın izlenmesi, hastalığa dayanıklı çeşitlerin geliştirilmesi, geliştirilen çeşitlerin sertifikalandırılması ve çiftçiye dağıtılması ile çiftçilerin bu hastalıkla ilgili bilgilendirilmesi için çalışma yapıyor. Uganda’dan sonra Kenya, Etiyopya, Sudan, Yemen ve İran’a sıçrayan Ug99, bu yıl ise Güney Afrika’da görüldü. Yıllardır başarılı mücadele verilerek savuşturulan gövde mantarı tehlikesinin, son yıllarda hızlı şekilde yayılan Ug99 türüyle küresel buğday üretimini tehdit ettiği, salgının küresel boyuta ulaşmasının 1 milyar kişi için açlık riski yaratabileceği belirtiliyor.

Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Korumu Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nuh Poyraz, Türkiye’deki buğday çeşitlerinin Kenya’ya gönderildiğini belirterek, “Geçen yıl Kenya’ya ülkemizden 69 kışlık hat gönderilmiş, 16’sı bu ırka karşı kabul edilebilir düzeyde dayanıklı bulunmuş, geri kalanı hassas çıkmış” dedi.

Tohuma dikkat

Ziraat Mühendisleri Odası Konya Şube Başkanı Özkan Taşpınar ise “Türkiye’deki tohumluk çeşitlerinin çoğu Ug99’a karşı dayanıksız. Bu hastalık hububat verimini yüzde 50’nin üzerinde kayba uğratabilir. Bu tehlikeye karşı mutlaka dayanıklı çeşitlerin tohumluk olarak ekilmesi gerekiyor. Türkiye’nin ihtiyacı olan sertifikalı tohumluk 600 bin ton, devlet ve özel sektörün ürettiği ise sadece 200 bin ton civarındadır. Böyle temel bir sorunla karşı karşıyayken, Ug99 hastalığına dayanıklı tohumluk üretimi konusunda çok daha fazla efor sarf etmemiz gerekiyor” uyarısında bulundu.