SORU: Zilhicce ayının ilk 10 günü hakkında bilgi verir misiniz? (Nil Özge)

SORU: Fecr Suresi’nin 1-7’nci ayetlerinde yüce Allah fecre, 10 geceye, çifte ve teke, gitmekte olan geceye yemin ederek, “Akıllı kimse için bunda yeterli bir yemin var değil mi?” yani “Akıllı, ibret alacak kimse için bundan daha etkili yemin olur mu?” diyor. Fecr, tan yerinin ağarma zamanıdır ki biz buna galat olarak şafak deriz. Oysa şafak Arapça’da güneş battıktan sonra ufukta kalan kızartıya denir. Seher vakti dediğimiz tan yerinin ağarma zamanı, zihnin en sakin, gönlün en huzurlu, ortalığın en durgun olduğu zamandır. Bu dönemde yapılan ibadetin çok etkili olacağı, “Gece kalkıp ibadet etmek elbette daha oturaklı ve o zaman yapılacak dua, söylenecek söz daha etkilidir” ayetinde de belirtilmişti.

Tan yerinin ağarma zamanı, yavaş yavaş ortalığın ağarmaya, uykuya dalmış canlıların uyanmaya başladığı zamandır. Bu uyanış bir çeşit yeniden dirilmeye de benzediği için yüce Allah fecr’e and içerek bu zamanın değerini belirtmiştir. “Solumaya başlayan sabaha andolsun” ayetinde de aynı zamana yemin edilmiştir. Gecenin gitmeye başlamasına, şafağın sökmesine, sabahın soluk almasına yemin edilmesi çok anlamlıdır. Bunlar karanlığın aydınlanmaya başladığı zamanlardır ki bu ifadelerle cihanı bastırmış olan karanlığın, Hz. Muhammed’e inmekte olan vahiy nuruyla aydınlanmaya başladığına işaret edilmektedir.

Kuvvetli görüşe göre bu 10 gece, zilhicce ayının ilk 10 gecesidir. Bunlar hac işleriyle ibadetleriyle geçirilen geceler olduğu için üstlerine yeminle bunların değeri belirtilmiştir. 10 gecenin, yılın ilk ayı olan muharremin 10 gecesi yahut ramazanın ilk veya son 10 gecesi olduğu hakkında rivayetler de vardır. “Leyalin (geceler)”, marife (belirli) olmayıp nekre (belirsiz) olduğu için belli bir 10 gece olmayıp bunların her birine, belki de her ayın, ay ışığının git gide arttığı ilk 10 gecesine işaret olması da mümkündür. Şef çift, vetr tek demektir. Bu çift ve tekle neyin kastedildiği hakkında çeşitli tefsirler vardır. Şef, kurban bayramı günü, vetr arife günüdür. Şef, Kurban Bayramı’nın birinci ve ikinci günleri, vetr üçüncü günüdür. Şef Adem, vetr eşi Havva’dır. Şef iki rekâtlı namazlar, vetr tek rekâtlı namazlardır. Şef yaratıklar, vetr Allah’tır. Çünkü Allah, “Her şeyi çift yarattık” ayetiyle herşeyi çiftli yarattığını bildirmiştir. Tek olan yalnız kendisidir.