Soru: Allah insanları yaratmadan önce onların şu ömür içinde neler yapacaklarını bilir. Tüm eylemlerimizi levhi mahfuza yazmıştır. Ben daha dünyaya gelmeden önce yapacağım işler saptanmış ise başka seçeneğim yok demektir. Buna rağmen bana sorumluluk yüklenmesini bir türlü aklım almıyor. Belki bilgi eksikliğinden ötürü bu mesele zihnimi kurcalıyordur veya şeytan vesvesesidir. Ama aklım almıyor diye kesinlikle Allah'a isyan etmiyorum. Aksine O'na daha çok bağlanıyor, imanımı koruması ve kuvvetlendirmesi için dua ediyorum. Allah'a şirk koşanlar sonsuza dek cehennemde kalacaklar mı? Bir hadise göre Peygamber efendimize cennete gireceklerin sayısını sormuşlar, "siyah renkte bir merkebin sırtındaki beyaz tüyler kadar" demiş. Bu doğru olabilir mi? (Erhan Altunöz)

Kuran-ı Kerim'de yok
Cevap: Siz Kuran kursu bilgileriyle veya vaiz anlatımlarıyla dini öğrenmişsiniz, onun için bu düşünceler kafanızda yer etmiş. Ama anlattıklarınız Kuran'ın anlattıklarıyla kesinlikle örtüşmüyor. "Allah insanlardan önce ruhlarını yarattı" ifadesi doğru değil. Allah insanın bedenini ve ruhunu beraber yaratır. "Allah, dünyaya gelmeden önce insanın cennete veya cehenneme gideceğini levhi mahfuza yazmıştır" ifadesi de doğru değil. Kuran'da böyle bir şey yok. Öyle olsa peygamber göndermenin, kitap indirmenin ne anlamı kalır?

Mukayese edilemez
Allah'ın bilgisi, bizim bilgimizle mukayese edilemez. Asla Allah bizi günahlar yapmaya ve dolayısıyla cehenneme gitmeye mahkûm etmemiştir. İnsana cüzi irade vermiştir. Bu iradeyle insan kendi eylemini seçer. Peki ama Allah, bir kişinin mesela 50 yıl sonra ne yapacağını bilir mi? Elbette bilir ama O'nun bilgisini biz, kendi şartlarımızla mukayese ettiğimiz için yanılıyoruz. Allah için zaman yoktur. O'nun 50 yıl sonra veya 60 yıl önce bilmesiyle şimdi bilmesi arasında fark yoktur. O, zaman üstüdür.

O'nun bilgisi zamanla sınırlı değildir. O'nun bilgisini bir aynaya benzetebilirsiniz. Ayna, karşısında ne bulunursa onu gösterir. Eşyanın aynada görünmesi, onların var olmasını gerektirmez. Yani ayna, eşyayı var etmiyor, var olanlar aynaya yansıyor. O, olayları bütün olarak bilir. Bilgisinde artma eksilme olmaz. Allah'ı zaman içinde düşünmeyin.

İbadet gücü verir
Biz kendi şartlarımız içinde düşünürsek Kuran bazında deriz ki: Allah insanı, sınırlı kapasitede özgür bırakmıştır. İnsan isterse namaz kılar, Allah ona ibadet gücünü verir, isterse günah işler, Allah ona günah işleme gücünü verir. Kulu sorumlu kılan seçimidir. Buna "irade-i cüziyye" denilir. "Cehenneme gideceklerin sayısı cennete gideceklerden çoktur" sözü de yanlıştır. Kim demiş onu? Allah'ın rahmeti nerede? Allah'ın acıması, insanların acımasıyla kıyaslanamayacak ölçüde çoktur. Çünkü Allah'ın rahmeti, gazabına baskındır. Cehennem yedi bölümlüyken cennet sekiz bölümlüdür.

Ruh olgunlaşır
Demek ki cennete gideceklerin sayısı cehenneme gideceklerden çoktur. Aslında cehennem de sonsuzca azap değil, kulun ruhunu olgunlaştırma yurdudur. Kulun çektiği azaplar da ruhunun olgunlaşması için verilir. Her insan ruhu olgunlaşıp sonunda cennete yükselecektir. Muhyiddin ibn Arabi ve büyük İslâm mutasavvıflarının dediği üzere cehennem azabı bir gün sona erer ama Allah'ın rahmetinin tecellisi olan cennet sonsuzca devam eder. Size, "Kuran Ansiklopedisi" adlı eserimdeki "İrade-i Cüz'iyye", "Kader" ve "Cennnet Cehennem" maddeleriyle "Yüce Kuran'in Çağdaş Tefsiri" adlı eserimde Hud Suresi'nin 107-108. ayetlerini okumanızı tavsiye ederim.