Soru: İlk insanın Hz. Adem olmadığını belirten bir yazınızı okumuştum. Bir surenin 76'ncı ayetinin, dünya üstünde uzun zaman önce sözü edilmeye değmeyecek bir insan varlığının olduğuna dair bir meali var. Bundan uzun ve yavaş bir evrimleşme kastediliyor anlamı çıkarabilir miyiz? (Mehmet Akın)

Cevap: KUR'ÂN'DA EVRİM GÖRÜŞÜ: Sâffât: 11'e göre insan tîn-i lâzib (yapışkan çamur)dan yaratılmış, Hicr: 26'ya göre insan hame-i mesnûn (uzun süre suyla karışıp cıvımış yahut kokuşmuş çamur)dan yaratılmış, Nûh: 13'e göre insan çeşitli aşamalardan geçirilerek yaratılmış, Nûh: 17'ye göre insan bitki olarak yaratılmış, Kıyamet: 37'ye göre insan nutfe (sperm)den yaratılmış, İnsan: 2'ye göre insan nutfe-i emşâc (zigot denilen döllenmiş yumurta)dan yaratılmıştır.

İnsanın topraktan yaratıldığını bildiren ayet, toprağın birden insan oluverdiğini değil, insanın yaratılışının, kökeninin topraktan başladığını ifade eder. Nitekim, "O'dur ki, yarattığı her şeyi güzel yaptı ve insanı yaratmaya çamurdan başladı" (Secde: 7) ayeti, bu gerçeği net biçimde ortaya koyar. A'râf: 11'e göre insan önce yaratılmış, sonra biçime konmuş, sonra meleklere, insana secde etmeleri yani boyun eğip hizmet etmeleri emredilmiştir. Tâhâ: 118-119'da insanın, acıkma ve susama duyularının olmadığı bir aşamasına işaret edilmiştir.

İnsan, birdenbire oluvermiş basit bir yaratık değil, belki milyonlarca yılda özene bezene, ıstıfâ ile (seçile ayıklana) yaratılmış bedensel varlıkların en şereflisi olan bir yaratıktır. Yüce Allah, suyla kanşmış çamuru insan olma yoluna yöneltmiş, kala kala vasfı değişen bu çamurdan oluşan hücreler süzüle süzüle aşamalardan geçerek insan düzeyine ulaşmıştır.

Âl-i İmrân: 59. ayette Adem'in, topraktan yaratıldığı ifade edilmektedir. Bu anlamdaki ayetler, Adem'in kökeninin topraktan yaratıldığı anlamına gelir. Çünkü Fatır: 11, Enam: 2, Mü'min: 67, Rum 20. ayetlerde bütün insanların da topraktan yaratıldığı belirtilmektedir. Nasıl bu ayetlerdeki topraktan yaratılma ifadesi, köken itibariyle topraktan yaratılma şeklinde anlaşılıyorsa Adem'in topraktan yaratılması da onun köken itibariyle topraktan yaratıldığı şeklinde anlaşılmalıdır.

Adem de dahil, bütün insanların, nutfeden yaratıldığı vurgulanmıştır: "Doğrusu biz insanı, imtihan etmek için karışık bir nutfeden yarattık da onu işitiri, görücü kıldık" (İnsan: 2). Râzî'nin de dediği gibi nutfeden yaratılmış olan bütün insanlar, gerçekte yine topraktan yaratılmaktadırlar. Çünkü sperm ve yumurta, besinlerden oluşur. Besinler ya hayvansal ya da bitkiseldir. Hayvansal ve bitkisel besinlerin de anası topraktır. Öyle ise insanların da diğer yaratıkların da yaratılışları yine toprağa bağlı olarak sürmektedir.

(Devam edecek)