Soru: Abdestini camide alan bazı kimseler ıslak ve çorapsız ayaklarla camiye giriyor. Bununla ilgili yorumunuz nedir?

Cevap: Mâide Suresi'nin 6'ncı ayetine göre abdestte iki temel organ (yüz ve kollar) yıkanır, iki uç organ (baş ve ayaklar) meshedilir. Ayette, "Yıkayınız" fiilinden sonra iki tümleç gelir. Bunlar yüz ve ellerdir. Demek ki yüz ve eller yıkanacaktr. "Meshediniz" fiilinden sonra da iki tümleç gelir, bunlar da başla ayaklardır. Demek ki bunlar da meshedilecek organlardır. Ayette bu manayı güçlendiren ince bir nokta vardır. Kur'ân-ı Kerîm'de her kelime birbiriyle son derece uyumludur. "Yıkayınız" fiilinden sonra gelen iki tümleçten ilki nasıl bir tek organı, ikincisi iki organı (yani iki eli) gösteriyorsa "mesnediniz" fiilinden sonra gelen iki tümleçten de birincisi bir tek organı, ikincisi iki organı (iki ayağı) göstermektedir.

Eğer "arculikum: ayaklarınız" tümleci, "vucûhekum: yüzleriniz"e bağlanmış olsa, bu ahenk ve tenasüb bozulur ki, bu Kur'ân'ın bilinen mucizevi üslubuna aykırı olur. Abdullah ibn Abbâs, Peygamberimizin iki torunu Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin, Peygamberimizin Medine'de on yıl kendisine hizmet etmiş bulunan Enes ibn Mâlik, Medine'nin ünlü kari'i Ebû Ca'fer Yezîd ibn Ka'ka', Şa'bî, İkrime, Ka-tâde, Alkame, Hasan-ı Basrî, A'meş, Mücâhid ve Dahhâk hep ayakların meshedileceği görüşündedirler. Teyemmümde yıkama organlarının üzeri meshedilir, mesih organlan düşer. Eğer ayaklar yıkama organı olsaydı, bunların teyemmümde meshedilmesi gerekirdi.

Yıkanacak organların üstünde giysi varsa giysi açılıp organ yıkanır, giysinin üzerine meshedilmez. Ama mesih organlarının üstünde giysi varsa giysinin üzerine meshedilir. Bunun için baştaki sangın, türbanın, eşarbın ve ayaktaki çorabın veya ayakkabının üzerine meshedilebilir. Bizdeki, özellikle yaşlıların giydikleri mest, 50 derece sıcağın hüküm sürdüğü Hicaz'da asla giyilmez. Hz. Peygamber öyle bir mest giymiş değildir. Orada insanlar pek çorap da giymezler. Çünkü sıcak bunaltır. Hz. Peygamber'in, ayaklarını yıkaması, onun abdestteki farza kendiliğinden yaptığı ilavedir.

Kasimî'nin dediği gibi Peygamber, nasıl farz namazlardan ayrı nafile namazlar da kılmış ise farz olan meshe ilave olarak ayaklarını yıkamıştır. Ayakları meshetmek farz, yıkamak sünnettir. Taberî'nin, tefsirinde ayrıntıyla zikrettiği üzere Allah Elcisi'nin hem ayaklarını meshettiğine hem de yıkadığına dair rivayetler vardır.

İbn Kudâme'nin el-Muğnî'de ayrıntıyla açıkladığı delillerden, başa sarılan sank üzerine de meshin caiz olduğu anlaşılır.