2 Eylül Cumartesi günkü yazımda, "Tek sayıların çift sayılara üstünlüğü söz konusu mu? Bu mantığın izahı nedir?" şeklindeki bir soruya cevaben, rakam olarak tek ve çift sayıların birbirine üstünlüğünün olmadığını belirtmiştim. Tam anlaşılamadığı için konuyu biraz daha ayrıntılı yazmayı uygun görüyorum.

Rakam olarak sayıların birbirine üstünlüğü söz konusu değildir. Çünkü birbirini tamamlayan şeylerden biri olmayınca diğeri de olmaz. Ancak çeşitli hadis mecmualarında, "Allah'ın doksan dokuz adı vardır, yüz'den bir eksiktir. Bunları ezberleyen cennete girer. O tektir, tek'i sever" şeklinde bir hadis (Peygamber sözü) aktarılmıştır.

Çeşitli yorumlar var
Bu hadisin amacı, Allah'ın isimlerinin de kendisi gibi tek olduğunu belirtmektir. Tek sayının, çift sayıdan üstün olduğunu belirtmek değildir. Nitekim Fecr Suresi'nin 3'üncü ayetinde önce çift, sonra tek sayısı üstüne ant içilmektedir: "Çift'e ve tek'e andolsun" (Fecr: 3).

Kur'ân'da bazı şeylerin değeri, üstüne yemin edilerek belirtilir. Esen rüzgârlara, geceye, gündüze, Ay'a, Güneş'e, çağa, insan ömrüne vb. ant içilir.

Fecr Suresi'nin başında da çift'in ve tek'in üstüne ant içilerek bunların değerine işaret edilmiştir, ilginç olan, çift'in tek'ten önce anılmasıdır. Bu çift ve tek ile neyin kastedildiği hakkında çeşitli yorumlar vardır. Çift: Kurban Bayramı günü, tek: arefe günüdür. Çift: Kurban Bayramı'nın birinci ve ikinci günleri, tek: üçüncü günüdür. Çift: Âdem, tek: eşi Havva'dır. Çift: yaratıklar, tek: Allah'tır. Çünkü Allah, her şeyi çiftli yarattığını bildirmiştir (Zâriyât: 49).

"Bir, sayıların aslıdır"
İslâm tarihinde 4'üncü H. (İ.S. 10) çağda yaşamış olan filozoflar grubu, "Safa Kardeşler"e göre durum şöyledir: "Allah'ın yaratıklara oranı, bir'in öteki sayılara oranı gibidir. Bir sayıların aslı, iki başlangıcıdır (sayı iki ile başlar). Bir'in iki'ye eklenmesiyle ilk tek sayı olan üç ortaya çıkar. Bir, kök olduğu için sayılardan değildir. Bir'den sonra çift ve tek başlar. Önce ilk sayı iki, sonra bir'in ona ilavesiyle üç olur. Bir, ilk tek sayı değildir. Sayı ancak ikinci tek olan üçtür. Sayılar çiftten ve tekten değil, kök olan bir'den çıkar. Böylece ilmin (matematiğin) bu sürede anılan çifte ve teke dayandığı anlatılmış olur."

Safa Kardeşler, bu tezle, çiftin ve tekin, yani bütün yaratıkların, kök olan bir'e yani Allah'a dayandığını anlatmak istemiştir.

* Bu konuya yarın da devam edeceğim.