Değerli hocam, çalışmalarınızı takdirle izleyen okurlarınızdan biriyim. Size sormak istediğim konu, 17-18. yüzyılda yaşayan İrlandalı piskopos ve filozof George Berkeley'in formüle etmiş olduğu 'sübjektif idealizm' konusunda İslâm'ın görüşünün ne olduğudur. Bilindiği gibi bu görüşe göre Allah'ın iradesinden bağımsız madde yoktur. Tüm algılamalarımız Allah'ın ruhumuza 'koyduğu' imajlardır. Sorumu yanıtlarsanız sevinirim. Allah'a emanet olunuz. Ertuğrul Dikbaş

Cevap: Bu sorunun yanıtı, kader ve irade meselesinde anlatılmaktadır. Söyle ki: En'âm: 55/102, Zümer: 59/62. âyette: "Rabbiniz Allah, işte budur. O'ndan başka tanrı yoktur. (O.) Her şeyin yaratıcısıdır. O'na kulluk edin, O her şeye vekildir." Buyurulmaktadır. Allah'ın yaratması dışında kalan hiçbir şey yoktur. Bütün varlıklar O'nun yaratığıdır. En'âm Sûresinde "Allah her şeyin yaratıcısıdır" cümlesi, "Cinleri Allah'a ortak yaptılar" (En'âm: 100) âyetinden sonra gelmektedir. Bundan maksat, dünyâda hayır tanrısı, şer tanrısı diye iki tanrı kabul eden Mecusîliği ret olabilir. Cinleri Allah'a ortak yapanlar kınandıktan sonra her şeyi Allah'ın yarattığı buyurulmak suretiyle, kâinatta iki tanrı bulunduğu düşüncesi reddedilmiş olmaktadır. Kâinatta Allah'ın yaratma dâiresi dışında kalan bir varlık ve oluş yoktur. Çünkü işlerin oluşumu, birtakım etkenlere bağlıdır. Bu etkenlerin yaratıcısı Allah'tır. Etkenle beraber gücün de bulunması, işin yapılmasını zorunlu kılar. Bu da Allah'ın, kulların işlerini de yaratmasını gerektirir. Allah'ın yaratma dâiresi içinde bulunan iş, birtakım sebeplere bağlıdır. Önce düşünce, sonra irâde, sonra güç fi'lin oluşma etkenleridir. Düşünce ve eğilim, insan beyninde mevcut birtakım yetilerle oluşur. Dış etkenler de düşünce ve eğilimleri uyandırır. Bu güçlerin hepsi İlâhî yasalar çerçevesinde oluşur. Şayet insan beyninde Allah'ın yasaları çalışmasa ne düşünce, ne de irâde oluşur. Demek ki insanın yetilerini yaratan Allah'tır.

İnsan bir şeyi yapmak isterse onun için bir enerji gerekir. Bu enerji de yine beden içindeki ve dışındaki Tanrısal yasaların çalışmasıyla meydana gelir. Çünkü enerji besinlerle oluşur. Besinlerin sindirimi, beden organlarının çalışmasıyla olur. Besinleri Allah yarattığı gibi, bedendeki organları da Allah yaratmıştır ve bunlar Allah'ın koyduğu yasalarla çalışmaktadır.

* Yarın Devam Edecek