Soru: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nden 2001 yılında mezun oldum. Rotterdam İslâm Üniversitesi'nde mastır yapmak istiyorum ama bunun için gerekli şartların neler olduğunu bilmiyorum. Bana bu konuda yardımcı olabilir misiniz? Ayrıca namazlar hangi şartlarda cem edilebilir? Bu konuda bilgi verebilir misiniz? (Abdülcebbar Oğul)

Cevap: Rotterdam'da iki üniversite var. Biri Rotterdam İslâm Üniversitesi, diğeri de Rotterdam'ın bir semti olan Schiedam'daki Avrupa İslâm Üniversitesi. Her ikisi de İlahiyat Fakültesi'ne muadil dersler okutur ama resmen tanınmış değillerdir. Bundan dolayı gitmek için vize alamazsınız. Ama siz kendiniz vize alıp gider de masrafınızı üstlenirseniz, bunların birinde mastır yapabilirsiniz. Yalnız şimdilik çalışmanızın resmi bir niteliği olmaz. Ancak Schiedam'deki Avrupa İslâm Üniversitesi'nin diplomasını, bazı Hollanda üniversiteleri tanımakta ve buradan mezun olanlan mastır programına kabul etmektedirler. Zamanla devlet tarafından resmen tanınacağı yolunda işaretler de var. Diğer sorunuza gelince. Namazların yolculukta cemedileceği konusunda pek çok hadis vardır. Abdullah ibn Abbas'a dayanan birkaç hadise göre de normal zamanda da cem etmek caizdir. Her zaman olmasa da işlerin yoğunluğu dolayısıyla ceme başvurulabilir. Öğle ile ikindi, akşam ile yatsı namazları birleştirilerek kılınabilir.

"Ezan, insana huşu verir"
Bir yazım üzerine okurlarımdan Çetin Kotevoğlu, ezanın, daha ruhanî ve çekici olarak okunması konusunda şu öneriyi getiriyor: "Ezan, ses sanatçılarının okuduğu kasetlerden, ait olduğu ezana uygun makamda hazırlanmış banttan yayınlanmalı. Hoparlör kullanılmalı ama hoparlörden çıkacak sesin şiddeti, şerefede okunurken ne kadar şiddetteyse o kadar olmalı. Bunu sağlamak zor değil. Zaten sistemde mevcut olan amplifikatörün sesi kısılacak ve bir de müftülüklerin temin edip dağıtacağı ses kayıtları devreye sokulacak. Bugünkü teknikte öyle araçlar yapmak mümkün ki, günlük ezan saatlerini verdiğiniz alet, siz gidip müdahale etmeden zamanında ezanı okuyabiliyor. Böyle bir aletin maliyeti söz konusu edilebilir ama bugünün modern camilerinde adeta bid'at sayılacak cami süslemelerine harcanan paranın yanında bahse konu bile olamaz. Minareler, Müslüman diyarın sembolleri olarak değerlidir. Ezan sesiyle insana huşu veren bir uygulama yapılmamalı. Hocam sözü dinlenen bir alim olarak bu hususu zaman zaman dile getirerek, insanların doğru yolu bulmalarına yardımcı olmanızı diliyorum."