Sayın Süleyman Ateş, köşenizdeki yazıları her gün takip ediyorum. Size teşekkür ederim. Aşağıdaki sorularımı yanıtlamanızı rica ediyorum. (Birol Türküm)

1- Namaz nasıl beş vakit olmuştur?

2- Eğer 3 vakte, Peygamberimiz 2 vakit ekledi ise bu eklenen 2 vakit farz değil, sünnet olmuyor mu?

3- Kur'ân'a göre 3 vakit namaz kılan kişinin durumu nedir?

Cevap: 1- Evet, Kur'ân'da açık olarak anılan namaz vakitleri 3'tür. Gündüzün iki ucu. Birinci ucu, sabah vaktidir, ikinci ucu ise başlangıç ve sonu belirtilmiş olan biraz geniş bir vakittir. O da güneşin batmasından, alacakaranlığa kadar olan zamandır. Bu ikisi ayrı zaman değil, bir vaktin iki sınırıdır. Güneşin batmasından itibaren alacakaranlığa kadar olan zaman, akşam namazının vaktidir. 3'ncü vakit ise gece aralığında olan vakittir. Ancak Peygamberimiz, güneşin batmasından alacakaranlığa kadar olan vakitte iki namaz kıldırmıştır. Bunların birincisine akşam, ikincisine yatsı namazı denmiştir. Gece aralarında kılınan namazın adı da teheccüddür. Bu da farzdır.

Cevap: 2- Kur'ân'da belirtilen bu 3 vakte Peygamberimiz, 2 vakit daha eklemiştir. Öğle ve ikindi. Peygamberimiz bu namazları cemaatle kıldırdıktan için bu namazlara farz denmiştir. Aslında Hz. Peygamber herhangi bir namaz için farz veya sünnet ayırımı yapmamış, Allah rızası için namaz kılmıştır.

Daha sonra gelişmeye başlayan fıkıh (ibadet ve hukuk) bilimi uzmanları, Hz. Peygamber'in, sürekli olarak cemaatle kıldırdığı namazlara farz, kendi başına kıldığı namazlara nafile veya sünnet demişlerdir. Ama bu bölümleme veya tasnif, Peygamber'e ait değil, uzmanlara aittir. Kur'ân'da namaz vakti olarak 3 vakit anılmıştır ama "Bana ibadet et ve beni anmak için namaz kıl" (Tâhâ: 14) emri geneldir. Bir vakitle sınırlı değildir. Peygamberimiz de ayetle belirlenen vakitler dışında öğle ve ikindide de cemaatini toplayıp namaz kıldırmıştir. Birliğin, dayanışmanın ve dini heyecanın sürmesi için bir araya gelip ibadeti gerekli görmüştür.

Teheccüd namazı da farzdır. Fakat Hz. Peygamber, bu vakitte cemaati toplayıp namaz kıldırmamıştır. Çünkü bu zor olurdu. Ama Kur'ân'ın anlatımıyla ashabın hepsi olmasa da bir bölümü gece ortasında uyanıp bu namazı kılmıştır. Bir kısmı ise akşam vaktinin ikinci şıkkında kılınan yatsı namazını gece namazı sayıp ayrıca gece namazı kılmamıştır.

Bizler, Peygamberimizin dini uygulamasına tabi olarak öğleyi ve ikindiyi kılmak zorundayız. Ancak Peygamberimizin ümmetine kolaylık için yaptığı cem olayına uyabiliriz. O da iş veya yolculuk, hastalık dolayısıyla öğle ile ikindiyi, akşamla yatsıyı birleştirerek kılmaktır. Abdullah ibn Abbâs, Hz. Peygamber'in, ümmetine kolaylık olması için bir zorunluluk olmadığı halde de zaman zaman bu namazlan cem ettiğini nakletmiştir.

Cevap: 3- Kur'ân'a göre 3 vakit namaz kılan da Allah'ın emrini yerine getirmiş fakat Peygamberimizin ve o zamandan bu zamana İslâm ümmetinin icmaını terk etmiş olur ki bu da bir vebaldir. Fakat yine de o, böyle yapmakla İslâm dışına çıkmış veya günahkâr olmaz. Sadece kendi içtihadına uymuş olur. Bu bir yorumdur, samimi kanaatiyle bu yoruma inanmış ise günahkâr olmaz. Çünkü İslâm tarihinde bu görüşte olan kimseler de vardır. Mesela Haricîler, sadece sabah ve akşam namazlarının farz olduğunu söylemişlerdir.