Soru: Fatiha Suresi'nin ölülerin ruhuna değil de mezar taşlarına okunması için indiğini söyleyenler var. Bu ne kadar doğrudur?

Cevap: Kur'ân, ölülerin ruhuna okunmak için inmemiştir. Kur'ân, dirilerin okuyup uygulayacakları bir prensipler, yüksek ahlâk ve değerler kitabıdır. Fatiha'nın da mesajı dirileredir. Ne Peygamberimiz, ne de sahâbîleri, ölmüşlere Fatiha veya Kur'ân okumamışlardır. Peygamberimiz, kabristanı ziyaret ettiğinde onlara şöyle dua ederdi: "Ey inananlar yurdu sakinleri, Allah'ın barışı, esenliği üzerinize olsun. Siz bizden önce gittiniz. Biz de ardınızdan geleceğiz. Allah bizi, sizi ve bütün inananları bağışlasın."

İşte sünnet olan, ölmüşlerin af ve mağfireti için buna benzer dualar yapmaktır. Ama Kur'ân okumak veya Fatiha okumak sünnet değildir.

Akif'in dediği gibi:

"İnmemiştir hele Kur'ân, bunu hakkıyla bilin,
Ne mezarlıkta okunmak, ne de fal bakmak için."

Böyle olmakla beraber bin yıldan fazla bir zamandan beri ölmüşlere Fatiha okumak, köklü bir gelenek haline gelmiştir. Okumanın sevabı, okuyana ait olmakla beraber Fatiha'nın veya Kur'ân'ın okunmasından ölünün ruhu ferahlık duyar. Hele Kur'ân okumanın ardından ölmüş insanın affı veya derecesinin yükselmesi için dua etmek, geçmişlerin ruhlarını şâdeder. Çünkü bu, onları anmadır.

Anılan ruh şad olduğundan dolayı Kur'ân'da Nuh'un, ardından gelen peygamberlerin esenlikle anıldıklarını belirtmektedir. Bu cevabımız, "Kabir ziyaretinde hangi duaların okunması daha sevaptır?" sorusunu yönelten Avşalı okurlarımızdan Vahit Karaca'nın da sorusunun yanıtıdır.

Avşalı kardeşimizin diğer sorusu da şöyle: "Avşa Adası'nda iki cami var. Yeni yapılan Fatih Camii'nin kıblesi, pusulayla saptandığı için doğru. Ama eski caminin kıblesi, Fatih Camii'nin tam tersi yönde. Buna rağmen orada da namaz kılınmaktadır. Bu durumu aydınlatır mısınız?"

Kıble yönü bilinmediği zaman, her yön kıble olur. Üstün tahmine göre bir yöne durulup namaz kılınır. Ama kıble yönü pusula ve hesapla belirlendikten sonra o yöne dönmek gerekir.

Eski caminin kıblesi, ters istikamette ise derhal yönünün kıbleye doğrultulması gerekir. Camiyi yıkmaya gerek yok. Sadece kıble yönüne bir işaret konulup o tarafa dönülür. Buna benzer bir olay, Peygamberimiz zamanında da olmuştur. Hz. Peygamber Medine'ye geldiklerinde, temel inançlarda birlik içinde bulunduğunu göstermek için onlar gibi Kudüs'e yönelerek namaz kılmış, 17 ay geçtikten sonra Kâ'be'ye doğru yönelerek namaz kılma emri gelmiştir. Sabah veya öğle vaktinde gelen bu emir, Medine'de başka bir mescide ikindi namazını kılmakta olanlara bildirilince orada namaz üzerinde olanlar, Kudüs yönünden Kâ'be yönüne dönerek namazlarını tamamlamışlardır.

Sadece bîr özenti!
Soru: Fatiha'nın sonundaki Velâddâllîn'i bazı hocalar Velazzâüîn' diye okuyor. Doğru mudur? (Ö. A.)

Cevap: Türkiye'de birçok hoca, dat harfini za gibi, bir kısmı da za ile la arası karışık bir tarzda okur. Arapça dat, kalın dattır. Za değildir. Velâddâllin kelimesini velzzâllin şeklinde okumak yanlıştır, özentidir. Bir Arap katiyen böyle okumaz.