SORU: Oğlumun tahsili ve kızımın düğün masraflarını düşünerek edindiğim birikime zekât düşer mi? Borsada, alıp-satma amaçlı alınmayan, 4-5 yıl veya daha fazla elde tutulan senetlerden kâr elde edilirse bunun zekâtını vermek zorunlu mu? Vergisi devlete verilen ücretlerden sağlanan birikimlerin zekâtını vermek gerekir mi? Erol Bozan

CEVAP: Elbette çocuklarınızın ihtiyacını karşılayacaksınız, onların tahsilini yaptıracaksınız. Ama şimdiki durumda zorunlu ihtiyaçlarınızdan fazla olarak zekât verebilecek ölçüde birikiminiz varsa, o paranın zekâtını vermeniz gerekir. Çocukların geleceğini düşünüp zekât vermezseniz o para manen kirlenir. Zekât, birikimin manevi kirini arındırır. Ayrıca bu düşünce, insanda cimrilik duygusunu kamçılar. O zaman kimse sadaka vermez olur. Hayır, hasenat yapılmaz. Siz çocuğunuzu düşünürsünüz, başka biri çocuğuyla kalmaz torununu düşünür. Bir diğeri yedi sülalesini düşünmeye başlar. Bu gözü doymazlıktır. Müslüman, kendisi kadar başkasını, yoksulları da düşünür. Yoksa o saklanan paralar insana ateş olur, azap olur.

Ünlü mutasavvıf Ebu Abdirrahman Sülemî (412/1021) doğduğu zaman, babası bütün servetini sadaka vermiş. “Senin bir oğlun oldu, ona bir şey bırakmadın” diyenlere, “Eğer çocuk salih olacaksa Allah salihleri korur, yönetir. Ama bozgunculardan olacaksa ben onun eline bozgunculuk aleti vermemiş olurum” demiştir. İşte olgun Müslüman böyle düşünür. Yoksa insanın gözü doymaz. Peygamberimiz, “Asıl zenginlik mal zenginliği değil, göz tokluğudur” buyurmuştur. Çocuğunuzun tahsilini düşünüyor ve bundan endişe ediyorsanız o takdirde onun için bir miktar para ayırır ve bu parayı çocuğunuza hibe edersiniz.

Böylece o para sizin malınız olmaktan ve tasarrufunuzdan çıkar. Çocuklarınıza hibe ettiğinden ayrı olarak kalan para eğer zekât verme ölçüsünde ise onun yüzde 2.5’ini verirsiniz. Paranız o düzeyin altında ise zekât vermeniz gerekmez. Borsada tutulan para, ticaret malı hükmündedir. Tahviller, tasarruf bonoları da aynı durumdadır. Bunların kâr da dahil olmak üzere yıl sonundaki miktarı üzerinden yüzde 2.5 oranında zekâtı verilir. Kanaatime göre emlak ve arsa vergisi, zekât yerine geçer. Bunların ayrıca zekâtını vermek gerekmez.