"Hocam İslam'da bir mezhebe mensup olmak şart mıdır? Hiçbir mezhebe mensup olmamak İslam'a ters düşer mi? Öldüğümüz zaman bize, 'mezhebin nedir?' diye sorulacak mı? Bazıları bir mezhebe mensup olmayan insanların daha çok ibadet etmesi gerektiğini söylüyor. Mezhepler konusunda beni aydınlatır mısınız?" Şimdi bu iki okurumuzun sorularını cevaplayalım.

Mezhepçilik, İslâm'ın özünde yoktur. Gerçekte içtihat mezhepleri, din bilginlerinin ayrıntı konulardaki içtihat farklarından ibarettir. Bunlar önemli değildir. Kur'ân ve sünnetten hüküm çıkaracak bilgiye ve güce sahip olanlar, herhangi bir mezhebe bağlanmak durumunda değillerdir. Ama bu güçte olmayanlar istedikleri mezhebi seçebilirler. Her mezhep kendi hüküm sürdüğü, tutunduğu bölge halkı için uygun ve elverişli bulunmuştur. Hanbeli mezhebi çöl insanı için daha uygun düşmüş, Maliki mezhebi Kuzey Afrika insanınca daha elverişli bulunmuş, Şafii mezhebi Mısır'da, Hanefi mezhebi Irak'ta ve Türk bölgelerinde tutunmuştur.

Kur'ân ve hadisten hüküm çıkaracak bilgiye sahip olanların, herhangi bir mezhebe tabi olması gerekmez. Hatta bu güçte olan bilgi sahiplerinin, üstlerine düşeni yapmayarak hazır bir mezhebe uymaları doğru bile görülmez.

Çünkü o kimse, üstüne düşen kaynaktan araştırma görevini ihmal etmiş olur. Ama böyle derin bilgi sahibi olmayanlar, zorunlu olarak bir mezhep imamının yorumlarına uyar. Başka türlü dini nasıl ve neye göre uygulayacaktır? Ölen kimseye mezhebi sorulmaz. Mezhep, din değildir. Zaten o klasik kitaplarda anlatıldığı biçimde sorgu sual de Kur'ân'ın anlatımına uymaz.

Uydurma rivayetler
Soru: Bir hadiste, "Öyle bir zaman gelecek ki, evlenmemek daha efdal olacak" deniliyor. Bu duruma göre ben evlenmek istemiyorum. Siz bana ne tavsiye edersiniz?

Cevap: İnsanları, evlenmekten ve aile kurmaktan uzak tutmaya yönelik bu tür rivayetler uydurmadır, Peygamber'e iftiradır. Kur'ân'ın açık ifadesine göre geleceği Allah'tan başka kimse bilmez. Öyleyse evlenmemenin daha efdal olacağı bir zamanın geleceğini Peygamber neye göre söylesin? Müslümanlar evlenmezse sonuç ne olur? Müslüman nüfus geriler. Bu, İslâm'ın lehine olan bir şey midir ki Peygamber ümmetini bu yola yöneltsin?