SORU: Hacı Bektaş-ı Veli hakkında biraz genişçe bilgi verir misiniz?

CEVAP: Hacı Bektaş-ı Veli, dört başı mamur bir Müslüman mutasavvıfıydı. Bugün çarpıtılmış Bektaşilikle onun ilgisi yoktur. O, Yunus’u yetiştiren Taptuk’un şeyhidir, Yunus’un şeyhidir. Mevlana ne ise Hacı Bektaş da odur. Hacı Bektaş-ı Veli üzerinde doktora tezi yapmış olan merhum arkadaşım Prof. Dr. Esat Coşan’a göre Hacı Bektaş, Hz. Peygamber’in torunlarındandır. Nisabur’da doğmuştur. Doğum ve ölüm tarihleri genellikle kaynaklarda 1209-1270 yılları verilmektedir. 63 yıl yaşamıştır.

Hacı Muharrem Efendi ve M. Zeki Pakalın’a göre H. 645’te doğmuş 738’de vefat etmiş, 93 yıl yaşamıştır. Hacı Bektaş-ı Veli’nin annesi, Şeyh Ahmed Nisaburi’nin kızı Hatem Hatun’dur. Nesebi Hz. Peygamber’e kadar sıralanır. “Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü”nün yazarı bu sıralamayı vermiş ise de bize göre karıştırmıştır. Kimine göre doğrudan doğruya, kimine göre de Lokman-ı Perende vasıtasıyla Ahmed Yesevi’nin mürididir. Ya Ahmed Yesevi’nin veya Lokman-ı Perende’nin emriyle Anadolu’ya geldi.

AHMED YESEVİ İLE İLGİSİ
Amasya, Kayseri, Sivas gibi şehirleri dolaştıktan sonra Kırşehir yakınında bulunan Karahöyük’e yerleşti. Kendisinin Yeniçeri Ocağı’nı kurduğu yaygın ise de bu doğru değildir. Çünkü o, Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan 29 yıl önce ölmüştür.

Hacı Bektaş-ı Veli’nin Ahmed Yesevi ile kesin ilgisi vardır. Ahmed Yesevi de Abdulhalik Gucduvani gibi Yusuf Hemedani Hazretleri’nin halifelerindendir. Bahauddin Nakşibend Hazretleri de Seyyid Emir Külal’nin halifesi olmakla beraber Abdulhalik Gucduvani’nin ruhaniyyetinden feyz almış, Emir Külal’in tersine, tarikatta Gucduvani gibi hafi (gizli) zikri usul edinmiş.

Bu bakımdan Bektaşiliğin, Nakşibendi Tarikatı ile akrabalığı vardır. Tiryakul-Mecid’de Hacı Bektaş’ın, Ahmed Yesevi’ye bağlı olduğu söyleniyor ama Yesevi’nin vefat tarihiyle Hacı Bektaş’ın vefat tarihi arasında bir isim eksiktir. Bunun Lokman-ı Perende olduğu söyleniyor fakat bu zat hakkında kesin bilgi yoktur.

YARIN: Bektaşiliğin yayılmasında Yeniçeri etkisi