Soru: "Biz insanı en güzel biçimde yarattık" (Tin Suresi 95/4). Bu ayet meali, sizin kaleme aldığınız Kur'ânı Kerim mealindendir. Bu ve bunun gibi Kur'an'da direkt olarak "Biz" ifadesinin geçtiği veya ayetin öznesinin 3'üncü çoğul kişi olduğu birçok ayet vardır. Sanki haşa, Kur'ân birçok ilah tarafından kaleme alınmış gibi insanın aklına ister istemez takılıyor. Kur'ân'daki "Biz" üslubun hikmetinin ne olduğunu açıklar mısınız? (Necati Bayraktar)

Cevap: Neden Kur'ân'da "Biz yarattık, biz öldürdük" şeklinde çoğul ifadeler kullanılır? Bunun iki izahı vardır.

1- Bu ifade, ululuk belirtisidir. Padişahlar, büyük yöneticiler, "Ben yaptım, ben ettim" demez, biz yaptık, biz emrettik derler. Allah, evrenin yaratıcısı ve yöneticisidir. Çoğu kez ululuk belirtisi olarak, "Biz" ifadesini kullanır.

2- Kur'ân aslında Allah'ın emriyle melek tarafından vahyedilmiştir. Allah'tan Tanrısal manaları alıp, insanların konuşma kalıplarına dökerek veren melektir. Bu bakımdan Kur'ân mana olarak Allah'ın kelâmıdır fakat söz kalıplarına dökülmüş şekliyle melek elçinin sözüdür.

İşte Peygambere vahiy getiren melek, Kur'ân'ı Allah'ın emriyle indirdiğini anlatarak, "Biz indirdik", "Biz vahyettik" demektedir. "Biz" sözüyle melek elçi, sadece kendisini değil kendisinin yardımcıları durumundaki diğer melekleri de kastetmektedir. "Güncel Tartışmalar" adlı eserimizde belirttiğimiz üzere bunun ayrıntılı açıklaması şöyledir: Kur'ân dikkatle okununca mesajın, Allah adına üçüncü bir kişi, bir melek elçi tarafından Hz. Muhammed'e verildiği anlaşılır. Çünkü vahiy formu, "Allah göğü yükseltti, yeri döşedi, sizin için işitme ve görme duyulan yarattı..." şeklindedir. Tenzil, ilâhi anlamlan, insan düzeyine indirmek demektir.

Allah düzeyindeki konuşmanın mahiyeti bilinmez. Allah'ın konuşması, sese, harfe ve kelimelere muhtaç değildir. O, soyut manadır. Bunu bir insanın olağan haliyle alması mümkün değildir. Bundan dolayı Allah ile insan arasında doğrudan ve aracısız iletişim mümkün değildir. Bu iletişimi vahiy meleği sağlar. Melek, Allah'tan aldığı soyut manaları, o düzeyden indirerek Peygamber'in konuştuğu dilin söz kalıplarına döküp ona verir. İşte buna vahiy denir. İlâhi, manaları insan sözü kalıplarına döken melek olduğu için Kur'ân ayetlerinde Allah, genellikle üçüncü şahıs olarak anılır: "Allah buyurdu: Sana emrettiğim zaman, seni secde etmekten alıkoyan nedir? İblîs, 'Ben ondan hayırlıyım' dedi, beni ateşten yarattın, onu çamurdan yarattın" (Araf: 39/12). (Devam edecek)