Soru: Namaz kılarken neden Kabe'ye döneriz? Kabe alınmadan önce Hz. Muhammed nereye dönerek namaz kılıyordu? Kabe alındıktan sonra Hz. Muhammed nereye dönerek namaz kıldı? Kabe'nin içinde namaz kıldı mı? Bu konuda önerebilceğiniz bir kitap var mı?

Cevap: Kur'ân, namazda Kabe'ye doğru dönmemizi emreder. Kabe, Hz. İbrahim'in, Allah'ın buyruğuyla yaptığı ilk mabettir. Yalnız O'na ibadet edilmenin simgesidir. Tevhit dininin simgesi olduğundan Kabe'ye dönüp namaz kılarız. Ama yön bilinmediği zaman her taraf Kıble olur. O zaman, "Nereye dönerseniz, Allah'ın yüzü oradadır" (Bakara: 115) ayetinin bildirdiği üzere nereye dönülse ibadet olur.

Namaz, yeni bir ibadet değil, İbrahim dininden kalma bir ibadetti. Araplar da düzenli olmasa da rükûlu ve secdeli namaz kılarlardı. Ancak namazlarına, ibadetlerine şirk karışmıştı. Allah'a saygıdan sonra kendilerince aracı sandıkları birtakım tannlara da saygılarını belirtir, onlardan dilekte bulunurlardı. İşte bunun adı şirktir.

İlk tevhit dininin mabedi
Hz. Muhammed'in en büyük görevi, dini şirk bulaşıklarından temizlemekti. Mekke'de henüz peygamber olmadan önce de peygamber olduktan sonra da Kabe'ye dönüp namaz kılardı. Ancak O, Kabe'yi Kudüs arasında bırakarak kılardı. Böylece hem Kabe'ye hem de Kudüs'e doğru dönmüş oluyordu. Medine'ye hicretinden sonra 17 ay kadar Kudüs'e doğru namaz kıldı. Çünkü ilk tevhit dininin mabedi Kudüs'te idi. Bu durumu Medine'deki Yahudiler istismar etmeye başlayınca, Peygamber (selam ona), "(Bundan böyle) yüzünü Mescid-i Haram tarafına çevir" (Bakara: 144) emri uyarınca Kabe'ye doğru dönmüştür. Bunun, Kabe'nin fethiyle bir ilgisi yoktur.

İçindeki putları temizletmiş
Mekke fethedilmeden önce de fethedildikten sonra da Peygamberimiz namazda Kabe'ye doğru dönüyordu. Kendileri Mekke'nin fethinden sonra Kabe'nin içine girmiş, putları ve resimleri temizletmiştir. İçinde namaz kılıp kılmadığı hakkında bir kanıt yoktur. Bundan dolayı İslâm bilginleri, bu konuda farklı görüşler benimsemişlerdir. Hanefîlere ve Şafiîlere göre Kabe'nin içinde hem farz hem de nafile namaz kılmakta hiçbir sakınca yoktur. Hanbelilere göre ne içinde ne de bacasında farz namaz kılınmaz ancak nafile kılınabilir. Malikilere göre Kabe'nin içinde farz namaz kılmak caiz fakat çok mekruhtur (al-Fıkp alâ'l-mezâhib: 1/204). Bu konuda geniş bilgi için "Kur'ân Ansiklopedisi" adlı eserimizin "Kıble" ve "Kabe" maddelerini okumanızı tavsiye ederim.