Soru: Bankalardan aldığımız paralara ödediğimiz faiz veya bankalardaki paramıza aldığımız faiz haram mı? Hazine bonosu ve tahvilin alınması haram mı? Bu arada şunu da belirtmeliyim ki, eğer banka faizi ve hazine bonoları haram değilse, Diyanet ve hükümet bunu duyurup, "yastık altı" tabir edilen tasarrufları ekonomiye kazandırabilirler. (Bekir Sertelli)

Cevap: Benim kanaatime göre yasayla belirlenmiş oranda banka faizi, Kur'ân'ın haram kıldığı riba değildir. Ama hiç ihtiyaç yokken yatırım amaçlı olarak yüksek oranlı faizlerle kredi almak, haram riba sınırına girer. Çünkü bu para üretilen mala yansır, sonunda dar gelirliler daha düşük fiyata mal edilecek malı, alınan kredi faizi bindirilmiş olarak daha yüksek fiyatla alacak ve zarar edecektir. Bu bakımdan yatırım amacıyla sağlanan yüksek faizli kredilerin helal olduğu kanısında değilim.

Yeni iş yerleri kuruluyor
Ama zorunlu ihtiyaç için Avrupa standardında alınan borçlara ödenen düşük miktardaki faizlerin, özellikle devletin sağladığı teşvik amaçlı kredilerin meşru ve helal olduğu görüşündeyim. Çünkü bu tür kredilerle iş yerleri kurulacak, işsizlere iş imkânı doğacak, ekonomi canlanacak, üretim artacaktır. Üretime katkı sağlayan makul düzeydeki kredilerle devletin çıkardığı hazine bonosu ve tahvilin haram olduğu kanaatinde değilim. Çünkü bu, devlete yardım sayılır. Bu suretle devlet, millet hayrına yapacağı yatırımları rahatça yapma imkânı bulur. Dünya ekonomisi böyle yürüyor. Banka sistemini dünyada kaldıramazsınız. O faizsiz çalıştıklarını söyleyen birçok kuruluş da gerçekte faizle çalışıyorlar.

Yaşlı ve zayıfları koruyor
Banka faizini haram sayıp televizyonlarda şov yapanlar, pekâlâ emekli maaşı alıyorlar. Emekli Sandığı, SSK ve Bağkur gibi sosyal yardım kuruluşları, kendisine bağlı sigortalıların maaşlarını nereden veriyor? Devletin tanıdığı banka faizini haram sayarsanız, milyonlarca insanı açlığa mahkûm edersiniz. Ribayı yasaklayan Kur'ân'ın amacı ekonomiyi dondurmak mı, yoksa yoksulların ezilmesini önlemek mi?

Devletin bu müesseseleri, Avrupa'daki benzerleri gibi kamu yararına kuruluşlardır. Bunlar halkı ezmiyor, yaşlıları, zayıfları koruyor. Halk memnun. Alan memnun, veren memnun. O zaman nedir bu, "haram" tafraları? Kim dinler bu sözleri? Lütfen uygulama imkânı olmayan ütopyalardan vazgeçelim. İslâm'ı da çağın dışında kalmış bir din olarak göstermeyelim.