Borç altında ezilen kimse, bir çeşit tutsak sayılır. Onu bu eziklikten kurtarmak için borcunu ödemek de köle azadetmek demektir. Kanaatimce eziklik içinde bulunan kimsenin borcunu ödemek, en makbul yemin kefareti olur. İmam Mâlik'e göre kefaret orucunu birbiri ardınca da, ayrı ayrı günlerde de tutmak caizdir. İmam-ı Şâfi'î de Kitâbu'l-eymân'da böyle demiş fakat el-Umm'da ara vermeden tutmak gerektiğini söylemiştir. Hanefilere ve Hanbelilere göre kefaret orucunda ara verilmez.

Kefaret ancak geleceğe bağlı yeminler içindir. "Vallahi çarşıya gitmeyeceğim" diye yemin eden kimse, çarşıya gitmesinin daha hayırlı olduğunu anlarsa yeminini bozar, çarşıya gider fakat yeminine kefaret verir.

"Allah(ın adın)ı, yemin(ettiğiniz iş)lerinize (yani) iyilik etmenize, (kötülüklerden) korunmanıza ve insanların arasını düzeltmenize engel yapmayın. Allah işiten, bilendir" (Bakara: 224) ayeti de yeminleri, hayırlı işlere engel kılmamayı emretmektedir.

Ama bildiği bir şeyi gizlemek için kasten yalan yere yemin etmek, yemin-i ğamûstur. Bunun kefareti yoktur. Böyle yapan kimse, Allah'ın çetin azabına duçar olur. O kimsenin bundan tevbe etmesi gerekir. Yoksa Allah'ın gazabı kendisini yakalar. Allah'ın Elçisi, yemin-i ğamûsu büyük günahlardan saymıştır.

Ana babaya isyan
"Büyük günahlar, Allah'a ortak koşmak, ana babaya isyan etmek, adam öldürmek ve yemin-i ğâmustur (yalan yere yemin etmek)", "Kim bir Müslümanın malını almak için yalan yere yemin ederse, Allah kendisine kızgın olarak Allah'ın huzuruna çıkar."

Ünlü İslâm bilgini İbn Teymiyye'ye göre yemin sözleri üç kısma ayrılır:

1- Kabe, melekler, şeyhler, krallar, babalar, türbeler ve benzeri şeyler üzerine yemin etmektir ki bu tür yemin haramdır. Müslüman olan böyle yemin etmez. Bu tür yemine, bilginlerin oybirliğiyle kefaret gerekmez. Müslümanlar bundan men edilmişlerdir. Peygamber (s.a.v), "Yemin edecek olan, ya Allah'ın adına yemin etsin ya da sussun", "Allah sizi babalarınızın adına yemin etmekten menetmektedir" buyurmuş, bir başka hadiste de, "Allah'tan başkası adına yemin eden, Allah'a ortak koşmuş olur" demiştir.

2- Allah'ın adına yemindir. "Allah'a andolsun ki şöyle yapacağım" sözü, yemin-i mün'akidedir (geçerli yemin). Bu söze aykırı davranmaktan kefaretin gerekeceğinde bilginlerin oybirliği vardır.

3- Doğrudan Allah adına değil, adak, haram, talâk, itâk (köle azadetme) sözleri gibi Allah'a saygı belirten sözlerle yemin etmektir.

Yarın: Adak kefareti yeterli olur mu?