SORU: Hz. Yunus’un kavmi, Yunus’a inanmıyor ancak onun verdiği felaket merhalelerinin tek tek gerçekleştiğini görünce iman etmeye ve duaya başlıyorlar. Bu açıdan kaderin değişip değişmeyeceğini izah eder misiniz? (Ali Işık)

CEVAP: Kader, Allah’ın ezeli ilmi, planıdır. Allah, zamansız olduğu için O’nun ilmini bizim ölçülerimizle değerlendirip o bilginin mahiyeti hakkında bir hüküm vermemiz yanlış olur. Kader hakkında gelen rivayetlerin çoğunun içeriği Kur’ân’ın, gaybı Allah’tan başka hiç kimsenin bilmeyeceği (Neml: 48/65) prensibine aykırıdır. Bunların ceşitli düşünce sahipleri (mezhep mensupları) arasında, bu konuda çıkan tartışmalar sonucunda üretildiğinde şüphe yoktur. Allah’ın takdiri de iki türlüdür. Biri, bir şeyin zorunlu veya mümkün olarak şöyle veya böyle olacağına veya olmayacağına hükmetmesidir (karar vermesi). Yaratıklar arasında ölümü takdir etmesi de her şeyin ölümlü olmasına karar vermesidir. Vakıa: 46/6’ncı ayette Allah’ın, insanları ölümlü olmalarını takdir ettiği vurgulanmaktadır. Çeşitli ayetler, Allah’ın her şeye yararına uygun olanı verdiğini ve kendisini başarıya iletecek şeye, zorunlu veya öğretim yoluyla ilettiğini anlatmaktadır.

Yüce Allah’ın takdiri

Allah, kainat olaylarını programlamış, bunların zamanlarını tespit etmiştir. Allah’ın ezeli hüküm ve takdirinin tersi olamaz. İnsan bunu böyle bilirse başına gelen olayın neden olduğuna, olmayan şeyin neden olmadığına üzülmez. İşte ayette bu noktaya işaretle, “Olayları ezelde böyle tespit ettik ki siz, elde edemediğinize üzülmeyesiniz, elde ettiğinize de sevinip gururlanmayasınız” buyurulmuştur. Böyle yapılmıştır ki insanlar, “Neden rızkım böyle azaldı, neden yağmur yağmadı, niçin şu sıkıntı başıma geldi, neden şu derde yakalandım” deyip bunalımlara düşmesin. Her şeyin Allah’ın takdiriyle olduğunu, O’nun hüküm ve takdir etmediği bir şeyin olamayacağını, O’nun takdir ettiğinin de önlenemeyeceğini düşünüp olanlara rıza göstersin, tasalanmasın, işlerin düzelmesi için elinden gelen çabayı harcayıp gerisini Allah’a havale etsin.DEVAM EDECEK