SORU: Birkaç ay önce çok sevdiğim bacanağımı genç yaşta kaybettik. Aile içinde merhumun o güne kadar kılmadığı namazlar, tutmadığı oruçlar, yerine getirmediği yeminleri için ıskat verilmesi tartışıldı. Tahmini hesaplar sonucu 4-5 bin YTL tutan ıskat bedelinin merhum için Kur’ân okuyan hocalar arasında paylaştırılması veya bir kısmının hayır kurumlarına verilmesi konuşuldu. Iskatın tam olarak ne olduğunu bilmediğim ve duymadığım için karşı çıktım. Iskat nedir? Dinde böyle bir şey var mı? (Mehmet Odevci)

CEVAP: İslâm’da ibadetler de günahlar da bireyseldir. Hiç kimse bir başkasının hatasından, günahından sorumlu olmadığı gibi ibadet ve sevabına da ortak değildir. “Kim iyi iş yaparsa yararı kendisinedir ve kim kötülük yaparsa zararı kendisinedir. Rabbin kullara zulmedici değildir” (Fussilet: 46), “Hiçbir günahkâr başkasının günahını çekmez” (Fatır: 18), “O gün dost, dostundan bir şey savamaz. Ve onlara yardım da edilmez” (Duhan: 41). Bu ayetler ve benzeri birçok ayet, herkesin, kendi yaptığının karşılığını alacağını vurgulamaktadır.

Günah, insanın ruhunu kirleten şeydir. Sizin eliniz kirlense, başkası kendi elini yıkamakla sizin eliniz temizlenmez. Sizin bizzat kendi elinizi yıkamanız gerekir ki temizlenmiş olasınız. Ruhu kirlenen de ancak kendi tövbe ve istiğfarı, günahlardan uzaklaşmasıyla ruhundaki günah kirlerini giderebilir. Veya Allah acır da o kulunu bağışlar. O husus Allah ile kulu arasında bir şeydir.

Ama kimse ölmüş birinin yerine namaz kılamaz, oruç tutamaz. Ancak “bedel hac” yapabileceği konusunda bir görüş varsa da bu sadece bir rivayetten ibarettir, İslâm’ın temel düşüncesine uygun değildir.

O da yine kişinin, sağlığında, bir özründen dolayı yapamadığı hac ibadetini yapmak üzere birini göndermesinden ibarettir. Ölümünden sonra yapılacak bir şey yoktur. Kişi ne yaparsa kendi hayatında yapar. Ruhsal değerini bu dünyada kazanır. Burası ahiret için bir okul devresi gibidir. Onun için dünya yaşamı, ahiret yaşamının ekim tarlası görülmüştür. Kişi burada ne ekmişse, ahirette onu biçer. Okulda derslerine çalışmayıp belgeyle kovulanın yerine bir başkası okuyup diploma alamaz. Sahte diploma, ahirette hiç geçerli değildir. Oradaki değerlendirmecileri, hesapçıları kandırmak da mümkün değil.