Soru: Kadere inanıyorum ama merak ettiğim konu şu: İnsan kendi kaderini değiştirebilir mi? Allah her şeyi bilendir. Bizim iki yıl sonra ocak ayında saat 04.00'te ne yapacağımızı biliyor. Biz bunu değiştirebilir miyiz? Değiştiremezsek neden sınav dünyası? Soruları nasıl yapacağımız önceden belli. (Emrah Ablar)

Cevap: Birkaç kez izah ettiğimiz kader meselesinin iki boyutu vardır: Genel irade sonucu olan ve insan iradesiyle olan. İnsanın doğduğu ülke, anası, babası, bedeninin özellikleri gibi hususlar, aşkın iradenin sonucudur. İnsan, hiçbir rolünün olmadığı bu olaylardan sorumlu değildir. Ama insanın kendi seçimiyle yaptığı işler cüzî iradeye bağlıdır. İnsan aklıyla bunları seçer, yaratan Allah'tır. Bunların sonucundan insan sorumludur.

Biz kavrayamayız
Gerek bizim seçimimizle yaptığımız işleri, gerek genel irade sonucu olayları Allah'ın bilmesi, bizi herhangi bir olayı yapmaya mahkûm etmez. Zaten öyle olsa peygamberler gelmez, suç işleyenler ceza görmezler. Allah'ın bilgisi zamansız bilgidir.

Allah için önce ve sonra yoktur. Zaman, biz yaratıklar için söz konusudur. Biz olayları zaman boyutunda düşünürüz. Önce ve sonra deriz. Ama zaman üstü olan Allah, olayları bütünüyle bilir. Allah'ın zaman üstülüğünü ve olayları bütünüyle bilmesinin mahiyetini bizim kavramamız mümkün değildir. Şairin dediği gibi:

"Göremez kendisini dîde bile."

İnsanın her şeyi gören gözü, kendi kendisini göremez. Bilgi algılanmız sınırlı, içinde bulunduğumuz evrende bildiklerimiz, belki yüzde 2 - 3'ü geçmezken biz nasıl olur da Allah'ı ve O'nun kader sırrının mahiyetini kavrayabiliriz? İnsan için tek çıkar yol, kadere inanıp üzüntüden kurtulmaktır. İnanmamak mutsuzluk kaynağı, inanç ise huzur ve mutluluk kaynağıdır.

Bilgi yarışmalarında kazanılan para helâldir
Soru: Sayın Hocam, tamamen şansa dayalı oyunlardan kazanılan paranın helâl olmadığını biliyorum ama hem şans hem bilgiye dayalı olanlar helal değil mi? İslâm'da, "Kişi, bilgisi kadar değerlidir" deniyor. Bu durumda kişiye bilgisi karşılığında verilen para haram olur mu?

Cevap: Bilgi yarışmalarında kazanılan paralar helâldir. Herhangi bir müsabakada derece alanlara ödül verilir. Bunlar helâldir. Zaten bunların haram olduğunu söyleyen yoktur ki böyle bir soru sorma ihtiyacını duyuyorsunuz.