Dünden devam
Dünkü yazımda Fikret Göktürk’ün iki sorusundan birini cevaplamıştım. Bu okurumun bugünkü yazımda cevaplayacağım ikinci sorusu şöyleydi: “Bizzat siz ve sizin gibi ilahiyat alanında bilgi sahibi ve Diyanet İşleri’nde görev yapmış kimseler kendilerini din adamı mı yoksa bilim adamı mı diye tanımlıyor?” Bu soruya cevabım şudur: Bilim başlıca ikiye ayrılır. Sosyal bilimler, pozitive bilimler. Sosyoloji, psikoloji, tarih gibi bilimler sosyal bilimler alanındadır. Teoloji yani ilahiyat da sosyal bilimlerin bir dalıdır. Ancak bu dal Tanrı ile ilgili bilim dalıdır. Bu anlamda ilahiyatçılar sosyal bilimlerin dalı olan Tanrısal bilimlerle ilgili bilim adamıdırlar. Yani o bilgilerde uzmanlaşmış insanlardır. Aynı zamanda onlar dinle ilgili alanda çalıştıkları için din adamı olarak anılır. Ama bu doğru değildir. Her ilahiyatçının din adamı olması gerekmez.
Batıda, doğuda ve Amerika’da birçok İslâm bilimleri uzmanı insan vardır. Schacht, I. Goldziher, Montgomery Watt, Arthur Jaffery, İslâm Ansiklopedisi yazarlarının pek çoğu hep Batılı bilim adamlarıdır. Bunlar ilahiyat alanında uzmanlaşmıştır. Schacht ünlü bir İslâm hukuku uzmanıdır. Şimdi bu gayrimüslim insanlara din adamı mı diyeceğiz? Aslında her Müslüman din adamıdır. Yani dinin yanındadır, karşısında değildir. Ama her Müslüman’ın din bilgini olması gerekmez. Öyle ise bize ne denilebilir? Kendimin bu sıfatı pek hakettiğim iddiasında değilim ama ilahiyat bilginleri din-bilim adamlarıdır. Din adamı olup olmamaları kendi inançlarıyla ilgilidir. Bunların içinde dini sadece bilim olarak öğrenen ama benimsemeyen ve inanmayan insanlar olabilir. Gayrimüslimler gibi. Ama sıfatları din-bilim adamıdır.
‘Cevap alamıyorum’
OKURUM Buket Akgüner, “Sayın hocam, size birçok kez soru göndermeme rağmen hiçbirine cevap alamadım” diyor. Cevabım şudur: İnanın bir yıl önce gelen ancak hâlâ cevaplayamadığım sorular bile var. Belki sorduğunuz soruların cevapları verilmiş ama siz okumamış olabilirsiniz. Çünkü aynı konuda çok soru oluyor. Bunların hepsine ayrı ayrı cevap vermemin anlamı yok. Zamanı gelince, eğer farklı ise sizin
sorunuzun cevabı da verilir.
